{"id":9606,"date":"2018-02-15T11:55:57","date_gmt":"2018-02-15T10:55:57","guid":{"rendered":"http:\/\/instytutdidaskalos.pl\/?p=9606"},"modified":"2018-02-15T11:55:57","modified_gmt":"2018-02-15T10:55:57","slug":"pomnik-przy-bydlecej-drodze-w-twardocicach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/?p=9606","title":{"rendered":"Pomnik przy &quot;bydl\u0119cej drodze&quot; w Twardocicach"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/instytutdidaskalos.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/IMG_8632.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-large wp-image-9925\" src=\"http:\/\/instytutdidaskalos.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/IMG_8632-768x1024.jpg\" alt=\"Pomnik Schenkfeldyst\u00f3w w Twardocicach.\" width=\"640\" height=\"853\" \/><\/a>Tym razem w naszej\u00a0 podr\u00f3\u017cy historycznej udajemy si\u0119 do miejscowo\u015bci <a href=\"http:\/\/instytutdidaskalos.pl\/historia-protestantow\/twardocice-niem-harpersdorf#more-3361\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Twardocice,<\/a> aby odnale\u017a\u0107 \u00a0pomnik znajduj\u0105cy si\u0119 w lesie przy &#8222;Bydl\u0119cej drodze&#8221;. Pomnik ten upami\u0119tnia ludzi tutaj pochowanych. Interesuje nas, kim byli spoczywaj\u0105cy w tym miejscu oraz jaki by\u0142 pow\u00f3d tego, \u017ce musieli zosta\u0107 pochowani w lesie. Przypomnie\u0107 nale\u017cy fakt, \u017ce byli to ludzie niemieckoj\u0119zyczni.<!--more--><\/p>\n<p>Docieraj\u0105c do <a href=\"http:\/\/instytutdidaskalos.pl\/historia-protestantow\/twardocice-niem-harpersdorf#more-3361\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Twardocic,<\/a> w samym centrum wsi stoi wielki budynek ko\u015bcio\u0142a znajduj\u0105cy si\u0119 w sanie agonalnym. Jest to dawny ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki, kt\u00f3ry po zako\u0144czeniu II Wojny \u015awiatowej nie odzyska\u0142 swojej \u015bwietno\u015bci. W okresie po wojnie XXX letniej (1618-1648) pe\u0142ni\u0142 on rol\u0119 ko\u015bcio\u0142a ucieczkowego dla prze\u015bladowanych chrze\u015bcijan nie b\u0119d\u0105cymi rzymskokatolikami z Ksi\u0119stwa \u015awidnicko- Jaworskiego z trwaj\u0105cej tam rekatolizacji. Budynek ten zaliczany by\u0142 do jednego z najwi\u0119kszych wiejskich ko\u015bcio\u0142\u00f3w na terenie Dolnego \u015al\u0105ska. Posiada\u0142 2400 miejsc siedz\u0105cych, a w niekt\u00f3rych informatorach turystycznych wspomina si\u0119, \u017ce potrafi\u0142o zgromadzi\u0107 si\u0119 w nim ponad 11000 tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/p>\n<p>Po drugiej stronie drogi widoczny jest drogowskaz turystyczny z tre\u015bci\u0105 &#8222;Pomnik Schwenkfeldyst\u00f3w 600m&#8221;. Droga prowadz\u0105ca do tego miejsca zwana by\u0142a w XVIII &#8222;drog\u0105 bydl\u0119c\u0105&#8221;. Droga posiada nawierzchni\u0119 szutrow\u0105 i jest u\u017cytkowana przez pojazdy ko\u0142owe, tak \u017ce dojazd samochodem do pomnika nie sprawi problem\u00f3w.<\/p>\n<p>Po przej\u015bciu 300 metr\u00f3w po prawej stronie drogi rozpoczyna si\u0119 niewielki las. Dochodz\u0105c do ko\u0144ca lasu wida\u0107 z drogi pomnik, cel naszej wycieczki. Wszystkie zdj\u0119cia drogowskazu i pomnika znajduj\u0105 si\u0119 w galerii poni\u017cej.<\/p>\n<p>Pomnik zachowany jest w bardzo dobrym stanie. Wzniesiono go w 1863 roku, a odrestaurowano w 2003 roku. Widnieje na nim czytelna inskrypcja w j\u0119zyku niemieckim. \u00a0Obok pomnika znajduje si\u0119 du\u017cy g\u0142az, na kt\u00f3rym po jego dw\u00f3ch stronach znajduj\u0105 si\u0119 inskrypcje w j\u0119zyku polskim i angielskim o tej samej tre\u015bci co na pomniku g\u0142\u00f3wnym:<\/p>\n<p><strong><em>\u201eW tym miejscu Spoczywaj\u0105 w Bogu wierni Szwenkfelderowie pochowani w latach 1720-1740, pomnik ten ufundowali w 1863 r. mieszkaj\u0105cy w Ameryce p\u00f3\u0142nocnej ziomkowie z Proboszczowa, Twardocic, D\u0142u\u017cca, i Bielanki\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n<h3><strong>Kim byli Schwenkfeldy\u015bci? <\/strong><\/h3>\n<p>Schwenfeldy\u015bci zamieszkuj\u0105cy te okolice w wyniku prze\u015bladowa\u0144 z powodu ich wiary w Boga Biblii i innego podej\u015bcia w interpretacji pewnych aspekt\u00f3w, czy braku przynale\u017cno\u015bci do ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego lub lutera\u0144skiego,\u00a0 podj\u0119li decyzj\u0119 ucieczki i opuszczenia ojcowizny. Okazuje si\u0119, \u017ce Schwenkfeldy\u015bci istniej\u0105 i funkcjonuj\u0105 do dnia dzisiejszego w Stanach Zjednoczonych Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. Schwenkfeldy\u015bci tzn. Schwenkfelder Church (Ko\u015bci\u00f3\u0142 Schwenkfeldyst\u00f3w) jest jednym z zarejestrowanych ko\u015bcio\u0142\u00f3w w USA. Postawione pytanie \u00a0zmienimy na to\u00a0 &#8222;Kim s\u0105 Schwenkfeldy\u015bci?&#8221;.<\/p>\n<p>Aby nie bazowa\u0107 jedynie na informacjach dost\u0119pnych w j\u0119zyku polskim, skorzystamy z materia\u0142\u00f3w zamieszczonych na g\u0142\u00f3wnych stronach internetowych ko\u015bcio\u0142a Schwenkfeldyst\u00f3w, by zobaczy\u0107 jakie informacje podaj\u0105 o sobie samych.<\/p>\n<ul>\n<li>Central Schwenkfelder Church (www.centralschwenkfelder.com) &#8211; Centralny Ko\u015bci\u00f3\u0142 Schwenkfeldyst\u00f3w,<\/li>\n<li>The Schwenkfelder Library &amp; Heritage Center (www.schwenkfelder.com) &#8211; Bibloteka i Centrum Dziedzictwa Schwenkfeldyst\u00f3w,<\/li>\n<li>The Society of the Descendants of the Schwenkfeldian Exiles (www.schwenkfelderexilesociety.org) &#8211; Stowarzyszenie potomk\u00f3w Schwenkfeldyst\u00f3w na wygnaniu.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1. Historia Ko\u015bcio\u0142a http:\/\/www.centralschwenkfelder.com\/im-new\/church-history\/<\/strong><\/p>\n<p><strong>Caspar Schwenckfeld von Ossig<\/strong> (1489-1561) niemiecki szlachcic ze \u015al\u0105ska. Przewodniczy\u0142 grupie, kt\u00f3ra nazwa\u0142a siebie &#8222;Wyznawcy Chwa\u0142y Chrystusa&#8221; podczas Reformacji Protestanckiej. Budowali chrze\u015bcija\u0144skie wsp\u00f3lnoty z ka\u017cdym, kto przyj\u0105\u0142 Jezusa Chrystusa do swego \u017cycia jako Pana i Zbawiciela oraz \u017cy\u0142 tak, aby jego wiara by\u0142a rzeczywisto\u015bci\u0105 dnia codziennego. W latach 1731-1737 ich potomkowie i na\u015bladowcy tzw, Schwenkfeldy\u015bci uciekli z powodu prze\u015bladowa\u0144 religijnych na \u015al\u0105sku i osiedlili si\u0119 w po\u0142udniowo-wschodniej Pensylwanii.<\/p>\n<p><strong> 2. W co wierzymy http:\/\/www.centralschwenkfelder.com\/im-new\/what-we-believe\/<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Tr\u00f3jjedynego Boga &#8211; wielbi\u0105c i czcz\u0105c Ojca jako Stw\u00f3rc\u0119 i Kr\u00f3la, Jezusa Chrystusa jako Pana i Zbawiciela, a Ducha \u015awi\u0119tego jako Pana i O\u017cywiciela. On jest centrum wszystkiego, co robimy, zapewniaj\u0105c cel dla naszego czasu, talent\u00f3w i skarb\u00f3w, aby rozszerzy\u0107 Jego Kr\u00f3lestwo na ziemi.<\/li>\n<li>Biblia &#8211; spisane S\u0142owo Bo\u017ce, najwy\u017cszy autorytet w naszym indywidualnym \u017cyciu i \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a.<\/li>\n<li>Misja i s\u0142u\u017cba &#8211; g\u0142oszenie ewangelii (dobrej wiadomo\u015bci) o Bo\u017cym zbawieniu (ratunku) i mi\u0142o\u015bci okazanej w Jezusie Chrystusie poprzez docieranie do innych w swoim s\u0105siedztwie i w innych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata.<\/li>\n<li>Chrze\u015bcija\u0144ska edukacja &#8211; studiowanie Biblii aby zdoby\u0107 wiedz\u0119 i zrozumienie na temat przesz\u0142o\u015bci, tera\u017aniejszo\u015bci i przysz\u0142o\u015bci, w celu wspierania naszego rozwoju duchowego przez ca\u0142e \u017cycie poprzez wiar\u0119 w Jezusa Chrystusa.<\/li>\n<li>Jedno\u015b\u0107 w chrze\u015bcija\u0144skich podstawach &#8211; przyj\u0119cie historycznej zgody w stosunku do Sk\u0142adu Apostolskiego, Nicejsko-konstantynopolita\u0144skiego wyznania wiary oraz Chalcedo\u0144skiego wyznania wiary \u00a0Ko\u015bcio\u0142a Chrze\u015bcija\u0144skiego. Bo\u017ca mi\u0142o\u015b\u0107 manifestuje si\u0119 przez Jego Ko\u015bci\u00f3\u0142 poprzez jedno\u015b\u0107 i harmoni\u0119 wszystkich wierz\u0105cych.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong> 3. Nasza misj\u0105 jest <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Kocha\u0107 Boga &#8211; Ew. Mateusza 22: 37-38.<\/li>\n<li>S\u0142u\u017cy\u0107 innym &#8211; Galat\u00f3w 5: 13-14.<\/li>\n<li>Czyni\u0107 innych uczniami Chrystusa\u00a0 &#8211; Ew. Mateusza 28: 18-20.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>4. Nasz\u0105 wizj\u0105 jest <\/strong>sta\u0107 si\u0119 dojrza\u0142ymi uczniami Chrystusa przez:<\/p>\n<ul>\n<li>Chwalenie Boga indywidualnie i razem jako ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/li>\n<li>Rozwija\u0107 si\u0119 duchowo poprzez studiowanie Biblii i modlitw\u0119.<\/li>\n<li>Wspiera\u0107 si\u0119 nawzajem w naszej rodzinie, kt\u00f3r\u0105 jest ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/li>\n<li>S\u0142u\u017cenie innym jako wyraz naszej wiary.<\/li>\n<li>\u015awiadczy\u0107 o Chrystusie w naszym s\u0105siedztwie i na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>5. Nasze nauczanie http:\/\/www.centralschwenkfelder.com\/im-new\/what-we-believe\/teaching\/<\/strong><\/p>\n<p>Pos\u0142uga nauczania naszego Ko\u015bcio\u0142a opiera si\u0119 na wierze w Boga jako<br \/>\nNiebia\u0144skiego Ojca, w Jezusa Chrystusa jako Pana i Zbawiciela, i w Ducha \u015awi\u0119tego jako O\u017cywiciela. Ponadto opiera si\u0119 na zrozumieniu, \u017ce Biblia jest Bo\u017cym S\u0142owem w formie pisemnej. Nasze nauczanie jest zgodne z Credo Aposto\u0142\u00f3w, a wyznanie wiary wiernie odzwierciedla najwa\u017cniejsze zasady wiary chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n<p>Caspar Schwenckfeld podkre\u015bla o do\u015bwiadczeniu w sercu chrze\u015bcija\u0144skiej prawdy, kt\u00f3ra ma by\u0107 widoczna w zmianie \u017cycia i rozwoju osobistej relacji z Jezusem Chrystusem. Podkre\u015bla wi\u0119c potrzeb\u0119 progresu w swojej duchowej podr\u00f3\u017cy. Tym zajmuje si\u0119 nasza pos\u0142uga nauczania, aby te prawdy by\u0142y realno\u015bci\u0105 w \u017cyciu chrze\u015bcijan.<\/p>\n<h3><strong>Jakie by\u0142y przyczyny, \u017ce Schwenkfeldy\u015bci byli grzebani wzd\u0142u\u017c &#8222;bydl\u0119cej drogi&#8221;, a nie na lokalnym cmentarzu?<\/strong><\/h3>\n<p>Od momentu osiedlenia si\u0119 Schwenkfeldyst\u00f3w w <a href=\"http:\/\/instytutdidaskalos.pl\/historia-protestantow\/twardocice-niem-harpersdorf#more-3361\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Twardocicach <\/a>i najbli\u017cszej okolicy w pierwszej po\u0142owie XVI wieku na terenie Ksi\u0119stwa Legnickiego mogli zapu\u015bci\u0107 korzenie i \u017cy\u0107 we wzgl\u0119dnym pokoju z pozosta\u0142ymi mieszka\u0144cami ksi\u0119stwa, kt\u00f3rzy w wi\u0119kszo\u015bci byli luteranami. <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Fryderyk_II_legnicki\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ksi\u0105\u017c\u0119 piastowski Fryderyk II Legnicki <\/a>zwany &#8222;Wielkim&#8221; sta\u0142 si\u0119 wyznawc\u0105 luteranizmu, a Ko\u015bci\u00f3\u0142 Lutera\u0144ski uznany zosta\u0142 za ko\u015bci\u00f3\u0142 pa\u0144stwowy w granicach ksi\u0119stwa.<\/p>\n<p>Pod koniec XVI wieku na terenie ksi\u0119stwa legnickiego istnia\u0142o 91 gmin ko\u015bcio\u0142a lutera\u0144skiego \u00a0i\u00a0 2 gminy rzymskokatolickie. Schwenkfeldy\u015bci nie wznosili w tamtym okresie budynk\u00f3w ko\u015bcielnych, wsp\u00f3lnie spotykali si\u0119 po domach na grupy biblijne i modlitewne. Po zako\u0144czeniu Wojny XXX letniej (1618-1648) ewangeliccy ksi\u0105\u017c\u0119ta legniccy zapewniali w dalszym ci\u0105gu wolno\u015b\u0107 wyznania, mimo \u017ce ksi\u0119stwo po tej wojnie znalaz\u0142o si\u0119 w granicach rzymskokatolickiej monarchii Habsburskiej. Od ksi\u0119cia <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Jerzy_Rudolf_legnicki\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Jerzego Rudolfa (1595-1653) <\/a>i jego brata<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Jan_Chrystian_brzeski\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> Jana Christiana<\/a> dynastia ksi\u0105\u017c\u0105t piastowskich sta\u0142a si\u0119 wyznawcami kalwinizmu (Ko\u015bci\u00f3\u0142 Reformowany). Sytuacja uleg\u0142a zmianie gdy zbyt wcze\u015bnie zmar\u0142 (mo\u017ce skr\u00f3cono) ostatni piastowski w\u0142adca ksi\u0119stwa <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Jerzy_Wilhelm_legnicki\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Jerzy IV Wilhelm (1660-1675) <\/a>w wieku 15 lat, tak\u017ce wyznawca kalwinizmu. W wyniku braku m\u0119skiego potomka w\u0142adza na ksi\u0119stwem przesz\u0142a w r\u0119ce cesarza Leopolda I Habsburga jako <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Domena\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">domena<\/a>. Nikomu z najbli\u017cszej rodziny tak\u017ce nie pozwolono na przej\u0119cie w\u0142adzy. Od 1676 roku rozpocz\u0105\u0142\u00a0 on prowadzi\u0107 przyspieszone dzia\u0142ania rekatolizacji (tzw. kontrreformacji) ksi\u0119stwa. W ten spos\u00f3b kontynuowa\u0142 dzia\u0142ania swojego ojca Ferdynada III Habsburga oraz dziadka Ferdynanada II Habsburga na terenie cesarstwa. Pierwsi jezuici przybywaj\u0105 do stolicy ksi\u0119stwa Legnicy w 1689 roku.<\/p>\n<p>Z rozkazu cesarza Karola VI Habsburga (1685-1740) powo\u0142ano w 1719 misj\u0119 jezuick\u0105 w <a href=\"http:\/\/instytutdidaskalos.pl\/historia-protestantow\/twardocice-niem-harpersdorf#more-3361\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Twardocicach <\/a>celem rekatolizacji Schwenkfeldyst\u00f3w. O powo\u0142aniu informuje nas inskrypcja fundacyjna nad portalem wej\u015bciowym ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego w tej miejscowo\u015bci (zdj\u0119cie w galerii). W tym okresie zamieszkuje ten rejon oko\u0142o 1500 Schwenkfeldyst\u00f3w.<\/p>\n<p>W centrum wsi ko\u0142o budynku \u015bwietlicy wiejskiej znajduje si\u0119 tablica informacyjna. Dowiadujemy si\u0119 z zawartych na niej informacji, \u017ce przybyli\u00a0 jezuici to Johan Milan i Karl Regent, a prowadzone przez nich prze\u015bladowania religijne z udzia\u0142em w\u0142adzy cesarskiej odnios\u0142y skutek. Do wymienionych form\u00a0 nale\u017ca\u0142o: nawracanie &#8222;dobrym s\u0142owem&#8221;, nak\u0142adanie kar finansowych za nieobecno\u015b\u0107 na &#8222;naukach misyjnych&#8221;, kary wi\u0119zienia, zaprz\u0119ganie do woz\u00f3w w formie zwierz\u0105t poci\u0105gowych, udzielanie \u015blub\u00f3w jedynie rzymskokatolickich, przymusowe chrzczenie niemowl\u0105t w obrz\u0105dku rzymskokatolickim, czy zakaz poch\u00f3wku zmar\u0142ych na lokalnym cmentarzu w obrz\u0105dku chrze\u015bcija\u0144skim.<\/p>\n<p>Bardziej szczeg\u00f3\u0142owy opis ca\u0142ej historii prze\u015bladowa\u0144 Schwenkfeldyst\u00f3w znajdziemy w opracowaniu <a href=\"http:\/\/www.jstor.org\/stable\/27769760\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">THE SCHWENKFELDERS OF PENNSYLVANIA, Selina G. Schultz <\/a>\u00a0wydanym przez Penn State University Press, 1957r. (Pani Schultz by\u0142a 6 generacj\u0105 pierwszych Schwenkfeldyst\u00f3w, <a href=\"http:\/\/bobrzanie.pl\/wp-content\/uploads\/2013\/10\/landingschwenkfelders_1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">kt\u00f3rzy jako wygna\u0144cy przybyli do USA na statku St. Andrew 22.09.1734 roku<\/a>, jest autorem biografii <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Caspar_Schwenckfeld\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Caspra von Schwenkfeld von Ossig<\/a>).<\/p>\n<p>W jej opisie na stronie 301 znajdujemy dodatkowe informacje. Schwenkfeldy\u015bci zmuszeni zostali do poch\u00f3wku swoich zmar\u0142ych na polu, gdzie chowano kryminalist\u00f3w czy zdech\u0142e zwierz\u0119ta. Ten proceder by\u0142 jednym z haniebnych poni\u017ce\u0144 jakie musieli znosi\u0107. Nikt z rodziny, przyjaci\u00f3\u0142 czy s\u0105siad\u00f3w nie m\u00f3g\u0142 uczestniczy\u0107 w pogrzebie. Poch\u00f3wek m\u00f3g\u0142 odby\u0107 si\u0119 tylko w nocy. W okresie \u00a0dwudziestu lat pochowano oko\u0142o 200 os\u00f3b. W ci\u0105gu tego okresu przedstawiciele Schwenkfeldyst\u00f3w z\u0142o\u017cyli 17 petycji do cesarza w Wiedniu z pro\u015bbami o zaprzestanie prze\u015bladowa\u0144 i zachowanie tolerancji religijnej. Wszystkie zosta\u0142y zignorowane. Ostatnia petycja zosta\u0142a z\u0142o\u017cona 28 lipca 1725 roku. W odpowiedzi cesarz wyda\u0142 ostateczn\u0105 decyzj\u0119 w dniu 30 lipca 1725 roku, kt\u00f3rej tre\u015bci\u0105 by\u0142o zwi\u0119kszenie surowo\u015bci prze\u015bladowa\u0144 wobec Schwenkfeldyst\u00f3w, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 zamierzony cel &#8222;ewangelizacji&#8221;.<\/p>\n<p>Prze\u015bladowania religijne usta\u0142y na terenie Dolnego \u015al\u0105ska w 1740 roku w wyniku wojen \u015bl\u0105skich i przej\u0119cia przez Prusy.<\/p>\n<h3><strong>Linki<\/strong><\/h3>\n<p><a href=\"https:\/\/instytutdidaskalos.pl\/historia-protestantow\/twardocice-niem-harpersdorf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Twardocice.<\/a> &#8211; pierwszy wpis o Szwenkfeldystach.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/instytutdidaskalos.pl\/historia-protestantow\/exodus-schwenckfeldystow-z-twardocic-do-berthelsdorf?preview=true&amp;preview_id=7767&amp;preview_nonce=1f06988146&amp;post_format=video\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Exodus Schwenckfeldyst\u00f3w z Twardocic do Berthelsdorf<\/a> \u2013 trzeci wpis o Szwenkfeldystach.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/szukajacboga.pl\/moja-historia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Historie &#8230;<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=CAAKT6FxStU\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Film &#8211; Historia i tera\u017aniejszo\u015b\u0107 Schwenkfeldyst\u00f3w.<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=lJ4mmLSWpeg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wyk\u0142ad biograficzny w j. angielskim o Casparze von Schwenckfeld von Ossig(1489-1561). <\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/schwenkfelderexilesociety.org\/homelands\/schwenkfelders\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Schwenkfelders in Silesia and Germany.<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/Kana\u0142 Schwenkfeldyst\u00f3w na youtube.\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kana\u0142 Schwenkfeldyst\u00f3w na youtube.<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/journals.psu.edu\/phj\/article\/viewFile\/22558\/22327\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Schwenkfeldy\u015bci z Pensylwanii. <\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.schwenkfelder.com\/Schwenkfeldian\/Schwenkfeldian_Winter_2018.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> Magazyn Schwenkfeldyst\u00f3w.<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.schwenkfelder.com\/Newsletters\/Summer%20Newsletter%202017.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">News letter. <\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.schwenkfelder.com\/sandsbooks.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Publikacje dost\u0119pne do kupna w Biblotece i Centrum Dziedzictwa Schwenkfeldyst\u00f3w.<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/schwenkfelder.pastperfectonline.com\/bycreator?keyword=Schwenckfeld%2C+Caspar%2C+1489-1561.&amp;page=1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Dost\u0119pne publikacje Caspara von Schwenckfeld.<\/a><\/p>\n<p class=\"product-list-name\"><a href=\"http:\/\/www.wuwr.com.pl\/products\/874.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ksi\u0105\u017cka &#8222;Kaspar von Schwenckfeld. My\u015bl i dzia\u0142alno\u015b\u0107 do 1534 roku&#8221;. Gabriela W\u0105s.<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.zvab.com\/servlet\/BookDetailsPL?bi=2701091102&amp;searchurl=hl%3Don%26tn%3Dspiritualistische%2Btradition%2Bim%2Bprotestantismus%26sortby%3D20%26an%3Dhorst%2Bweigelt\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ksi\u0105\u017cka &#8222;Spiritualistische tradition im protestantismus&#8221;. <span class=\"main-heading\">Die Geschichte des Schwenckfeldertums in Schlesien<\/span>, Horst Weigelt.<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.racjonalista.pl\/kk.php\/s,97\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Artyku\u0142 &#8222;Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Legnicy&#8221;.<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/gesichter-der-reformation.eu\/files\/gdr\/content\/downloads\/pl_przewodnik_po_zabytkach_reformacji.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Przewodnik po zabytkach reformacji na \u0141u\u017cycach G\u00f3rnych i Dolnym \u015al\u0105sku.<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/szukajacboga.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">SzukajacBoga.<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tym razem w naszej\u00a0 podr\u00f3\u017cy historycznej udajemy si\u0119 do miejscowo\u015bci Twardocice, aby odnale\u017a\u0107 \u00a0pomnik znajduj\u0105cy si\u0119 w lesie przy &#8222;Bydl\u0119cej drodze&#8221;. Pomnik ten upami\u0119tnia ludzi tutaj pochowanych. Interesuje nas, kim byli spoczywaj\u0105cy w tym miejscu oraz jaki by\u0142 pow\u00f3d tego, \u017ce musieli zosta\u0107 pochowani w lesie. Przypomnie\u0107 nale\u017cy fakt, \u017ce byli to ludzie niemieckoj\u0119zyczni.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9976,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"video","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[198,312],"tags":[1519,466,299,138,469,472,1520,1524,480,481,1522,328],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9606"}],"collection":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9606"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9606\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9606"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9606"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9606"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}