{"id":8194,"date":"2016-11-05T17:28:17","date_gmt":"2016-11-05T16:28:17","guid":{"rendered":"http:\/\/instytutdidaskalos.pl\/?p=8194"},"modified":"2016-11-05T17:28:17","modified_gmt":"2016-11-05T16:28:17","slug":"christian-david-mojzeszem-morawian","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/?p=8194","title":{"rendered":"Christian David, Moj\u017ceszem Morawian"},"content":{"rendered":"

\"Portret<\/a>Kim by\u0142 Christian David?<\/strong><\/h3>\n

„Moj\u017ceszem Morawian”. Tak nazywa\u0142 go hrabia Zinzendorf.<\/p>\n

„Ojcem Herrnhut”. Posiada\u0142 wizj\u0119 miasta bo\u017cego, kt\u00f3rego budowy si\u0119 podj\u0105\u0142.<\/p>\n

„S\u0142ug\u0105 Pana”. Tak nazywali go przyjaciele.<\/p>\n

„Bo\u017cy Cie\u015bla i Aposto\u0142” – popularna nazwa w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w Herrrnhut i na Morawach.<\/p>\n

Jednym z 12 pierwszych lider\u00f3w(starszych) wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcijan w Herrnhut.<\/p>\n

Misjonarzem na Grenladnii, w Holandii, na \u0141otwie i w Stanach Zjednoczonych.<\/p>\n

„Pobo\u017cnym stolarzem, znaj\u0105cym Boga i posiadaj\u0105cym z nim blisk\u0105 relacj\u0119”, John Wesley.<\/p>\n

M\u0142odo\u015b\u0107<\/strong><\/h3>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 w roku 1690 w \u017denklavie na Morawach w Czechach. Wychowany w rodzinie rzymskokatolickiej ju\u017c od dziecka aktywnie uczestniczy\u0142 w \u017cyciu ko\u015bcio\u0142a. M\u00f3wi\u0142 o sobie: „wychowany zosta\u0142em w rzymskokatolickiej gorliwo\u015bci, jestem jak rozgrzany piekarnik”. \u017byj\u0105c w dobie rekatolizacji Czech zosta\u0142a mu wpojona nienawi\u015b\u0107 do protestant\u00f3w. Uwa\u017ca\u0142 ich za „dzieci diab\u0142a”.<\/p>\n

Jako nastolatek rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 jako pasterz owiec. Przebywaj\u0105c na oddalonych pastwiskach ratowa\u0142 wielokrotnie powierzone mu owce przed atakami wilk\u00f3w. Niekiedy w nocy szuka\u0142 zagubionych w lesie, maj\u0105c nadziej\u0119 na ich znalezienie. W takich chwilach my\u015bla\u0142 o Zbawicielu Jezusie Chrystusie, kt\u00f3ry jako Dobry Pasterz odda\u0142 dobrowolnie swoje \u017cycie za grzechy ludzi. O tym, jak On chodzi\u0142 po ziemi, szukaj\u0105c grzesznik\u00f3w, by ich uratowa\u0107 i uwolni\u0107 z ich grzech\u00f3w, aby darowa\u0107 im \u017cycie w obfito\u015bci (Ewangelia\u00a0 Jana 10:10). W takich chwilach doznawa\u0142 rozterek i niepewno\u015bci w sercu, czy prawdziwie zosta\u0142 uratowany przez Chrystusa ze swoich grzech\u00f3w. Sumienie przekonywa\u0142o go, \u017ce tak nie jest.<\/p>\n

\u017byj\u0105c na Morawach w okresie po wojnie trzydziestoletniej (1618-1648) mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 widzie\u0107 okrucie\u0144stwo prze\u015bladowa\u0144 protestant\u00f3w, ich wytrwa\u0142o\u015b\u0107 wiary i gotowo\u015b\u0107, aby je znosi\u0107 dla imienia ich Zbawiciela. Jego obserwacje, doprowadzi\u0142y go do wniosku, \u017ce oni musz\u0105 by\u0107 szczerzy, w tym co m\u00f3wi\u0105 i w kogo wierz\u0105. Gdy byli wrzucani do wi\u0119zie\u0144 i torturowani, skrada\u0142 si\u0119 po zmierzchu pod okna wi\u0119zienia, i s\u0142ysza\u0142 ich \u015bpiew uwielbienia dla Jezusa Chrystusa.<\/p>\n

Podczas rozm\u00f3w z zaprzyja\u017anionymi protestantami dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce istnieje tylko jedna droga uwolnienia si\u0119 ze swoich grzech\u00f3w przygotowana przez samego Boga Ojca. T\u0105 drog\u0105 ratunku jest wiara w Zbawiciela Jezusa Chrystusa. Aby na ni\u0105 wej\u015b\u0107 musimy uwierzy\u0107, \u017ce ten jedyny ratunek jest z \u0142aski Boga, \u017ce to jego Dar dla nas, a \u017cadne dobre uczynki cz\u0142owieka nie mog\u0105 go wykupi\u0107 z grzech\u00f3w. Tylko taka droga jest akceptowana przez Boga – wszelkie inne drogi ratunku s\u0105 jedynie wymys\u0142em ludzkiej wyobra\u017ani.<\/p>\n

Nie potrafi\u0142 w pe\u0142ni zrozumie\u0107 i uwierzy\u0107 ca\u0142ym sercem w przes\u0142anie o tej nowo us\u0142yszanej drodze. Rozpocz\u0105\u0142 czyta\u0107 ksi\u0105\u017cki lutera\u0144skie i katolickie, a owocem by\u0142 tylko m\u0119tlik intelektualny. Z tego powodu popad\u0142 w stan, w kt\u00f3rym s\u0142yszenie imienia Jezus doprowadza\u0142o go do stanu w\u015bciek\u0142o\u015bci. Nast\u0119pnie nawi\u0105za\u0142 relacje z \u017bydami, spotyka\u0142 si\u0119 z nimi i prowadzi\u0142 liczne dyskusje teologiczne, ale\u00a0 jego serce w dalszym ci\u0105gu nie znalaz\u0142o tej pewno\u015bci i pokoju, \u017ce nale\u017cy do Zbawiciela.<\/p>\n

Emigracja<\/strong><\/h3>\n

Od roku 1710 rozpocz\u0105\u0142 samodzielnie czyta\u0107 Bibli\u0119, by w ko\u0144cu zrozumie\u0107, kto posiada prawd\u0119. Wpierw dok\u0142adnie przeczyta\u0142 Stary Testament, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na proroctwa m\u00f3wi\u0105ce o przyj\u015bciu Zbawiciela, a nast\u0119pnie Nowy Testament, w kt\u00f3rym nast\u0105pi\u0142o ich wype\u0142nienie w osobie Jezusa Chrystusa. Na podstawie tego stwierdzi\u0142, \u017ce Biblia jest S\u0142owem Jedynego Prawdziwego Boga skierowanym do ludzi. To przekonanie musia\u0142 sekretnie przechowywa\u0107 w swoim sercu na katolickich Morawach, za kt\u00f3rych publiczne wyjawienie, czeka\u0142yby go prze\u015bladowania, wi\u0119zienie a nawet kara \u015bmierci.<\/p>\n

Postanowi\u0142 wyemigrowa\u0107. Uda\u0142 si\u0119 do Berlina i tam wst\u0105pi\u0142 do ko\u015bcio\u0142a lutera\u0144skiego. Jednak\u017ce, og\u00f3lna atmosfera duchowa serc ludzkich wok\u00f3\u0142 niego by\u0142a sztywna i zimna. A mia\u0142 tak wielk\u0105 nadziej\u0119 opuszczaj\u0105c Morawy, \u017ce w\u015br\u00f3d ortodoksyjnych protestant\u00f3w odnajdzie odpowiedzi na wo\u0142anie jego serca, w ziemi gdzie mieszkaj\u0105 pobo\u017cni chrze\u015bcijanie, uznaj\u0105cy jedynie autorytet Biblii.<\/p>\n

B\u0119d\u0105c zrezygnowanym, wst\u0105pi\u0142 do Armii Pruskiej. Bra\u0142 udzia\u0142 w wojnie w 1715 roku przeciwko Szwedom. Przy obl\u0119\u017ceniu Straslundu zosta\u0142 ranny, a nast\u0119pnie zwolniony z armii. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 okres tu\u0142aczki i poszukiwania swojego miejsca i ludzi znaj\u0105cych „Drog\u0119 Prawdy”. Tym sposobem w roku 1717 trafi\u0142 do miasta Gorlitz na \u0141u\u017cycach G\u00f3rnych w Saksonii. Tam dosz\u0142o do spotkania z dwoma lutera\u0144skimi pastorami, kt\u00f3rzy byli pietystami, Melchiorem Schaferem z Gorlitz i Johannem Christophem Schwedlerem<\/a> z Wie\u017cy Dolnej <\/a>ko\u0142o Gryfowa \u015al\u0105skiego.<\/p>\n

W czasie tej pielgrzymki poszukiwania „per\u0142y” pozna\u0142 ich tak\u017ce jako normalnych ludzi. Podczas powa\u017cnej choroby by\u0142 tak os\u0142abiony, \u017ce przez okres dwudziestu tygodni nie mia\u0142 si\u0142y, by unie\u015b\u0107 swoj\u0105 r\u0119k\u0119 lub nog\u0119. Ka\u017cdego dnia odwiedza\u0142 go pastor Schwedler<\/a>. Wytworzy\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy nimi bliska relacja, a dzi\u0119ki niej brama, przez kt\u00f3r\u0105 prawda Ewangelii dotar\u0142a w ko\u0144cu do serca Christiana. W spos\u00f3b realny do\u015bwiadczy\u0142 tego, \u017ce wst\u0105pi\u0142 do Kr\u00f3lestwa Pokoju, a serce jego zosta\u0142o wype\u0142nione pokojem i pewnym przekonaniem, \u017ce grzechy jego zosta\u0142y mu przebaczone, a sam Pan i Zbawiciel Jezus Chrystus zamieszka\u0142 w jego sercu.<\/p>\n

Czas poszukiwa\u0144 \u017cyciodajnej per\u0142y zako\u0144czy\u0142 si\u0119. Sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 kr\u0119gu pietyst\u00f3w w Gorlitz, grupy w kt\u00f3rej do\u015bwiadczy\u0142 ducha spo\u0142eczno\u015bci i pomocy wzajemnej, o kt\u00f3rych Zinzendorf<\/a> wspomina\u0142, \u017ce jest to najwi\u0119ksza potrzeba ko\u015bcio\u0142a w XVIII wieku. Wkr\u00f3tce po\u015blubi\u0142 kobiet\u0119 ze wsp\u00f3lnoty pastora Schwedlera.<\/p>\n

\u015awi\u0119ty ogie\u0144<\/strong><\/h3>\n

Przez nast\u0119pne pi\u0119\u0107 lat do 1722 roku Gorlitz sta\u0142o si\u0119 jego domem. Ryzykuj\u0105c utrat\u0105 \u017cycia uda\u0142 si\u0119 na Morawy, aby dzieli\u0107 si\u0119 z prze\u015bladowanymi protestantami \u015bwiadectwem nowo do\u015bwiadczonego pokoju i rado\u015bci serca z powodu przebaczenia grzech\u00f3w i zbawienia jakie jest jedynie w Jezusie Chrystusie.<\/p>\n

Posiada\u0142 doskona\u0142\u0105 znajomo\u015b\u0107 Biblii. Odwiedza\u0142 domy tych, kt\u00f3rzy w ukryciu od lat studiowali Bibli\u0119, znajduj\u0105c w niej S\u0142owa \u017bycia. Jego s\u0142owa, \u017car mi\u0142o\u015bci do Zbawiciela by\u0142y dolaniem oliwy do ledwie tl\u0105cego si\u0119 ognia po prawie stu latach, od pami\u0119tnego Krwawego Dnia (21.06.1621, Praga) w historii narodu czeskiego. Przemierzaj\u0105c doliny Moraw g\u0142osi\u0142 w wielkiej gorliwo\u015bci Dobr\u0105 Nowin\u0119, nazywano go „P\u0142omiennym Kaznodziej\u0105”. W rezultacie tego, \u015bwi\u0119ty ogie\u0144 Ducha \u015awi\u0119tego ponownie zosta\u0142 rozpalony w sercach protestant\u00f3w i tych rzymskokatolik\u00f3w, kt\u00f3rzy poszukiwali zbawienia jedynie z \u0142aski przez wiar\u0119 (Efezjan 2:8-9).<\/p>\n

Rozpocz\u0119to opowiada\u0107 innym o tych do\u015bwiadczeniach, a pasterze w g\u00f3rach \u015bpiewali z now\u0105 gorliwo\u015bci\u0105 stare pie\u015bni Braci Czeskich. Nowy dech \u017cycia wst\u0105pi\u0142 w stare usychaj\u0105ce z t\u0119sknoty za \u017cyciem ko\u015bci, kt\u00f3ry ponownie rozpali\u0142 w\u015br\u00f3d protestant\u00f3w gorliw\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do Jezusa Chrystusa, i odwag\u0119 p\u00f3j\u015bcia za Nim, maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 konsekwencji jaka ich spotka ze strony w\u0142adz i ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego.<\/p>\n

Wraz z o\u017cywieniem duchowym ponownie wyst\u0105pi\u0142a fala okrutnych prze\u015bladowa\u0144 za wiar\u0119. Dla tych \u017cywych \u015bwiadk\u00f3w Jezusa Chrystusa zmartwychwsta\u0142ego nie by\u0142o miejsca w ich ojczy\u017anie, ani nie mogli znale\u017a\u0107 spokoju, by m\u00f3c normalnie \u017cy\u0107 i s\u0142u\u017cy\u0107 Bogu Ojcu i Jego Synowi zgodnie z wiar\u0105 swego serca. Nast\u0105pi\u0142y aresztowania protestant\u00f3w, kary cielesne, wielu zosta\u0142o skutych \u0142a\u0144cuchami i wi\u0119zionych w mrocznych lochach pe\u0142nych szczur\u00f3w, wilgoci i smrodu. Cz\u0119\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzn by\u0142a ujarzmiana do p\u0142uga, by wykonywa\u0107 prace w polu zamiast koni, a niekt\u00f3rzy byli wrzucani do studzien z wod\u0105, gdzie trzymano ich do stanu ca\u0142kowitego przech\u0142odzenia organizmu lub do \u015bmierci, Mimo tego nadzieja za wolno\u015bci\u0105 religijn\u0105 p\u0142on\u0119\u0142a w ich sercach i nie zosta\u0142a zniszczona.<\/p>\n

Pierwsza emigracja
\n<\/strong><\/h3>\n

Gdy po powrocie z misji Christian David us\u0142ysza\u0142 jakie prze\u015bladowania znosz\u0105 jego wsp\u00f3\u0142bracia na Morawach, krew w jego \u017cy\u0142ach zagotowa\u0142a si\u0119 z powodu \u015bwi\u0119tego gniewu. Przez okres zamieszkania w Gorlitz pozna\u0142 wielu przyjaci\u00f3\u0142, na kt\u00f3rych pomoc m\u00f3g\u0142 liczy\u0107. Jednym z nich by\u0142 hrabia Nicolas Ludvig von Zinzendorf <\/a>z Berthelsdorf. Po spotkaniu z nim poprosi\u0142 go o udzielenie schronienia dla protestant\u00f3w z Moraw. Gdy hrabia us\u0142ysza\u0142, \u017ce oni s\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnymi m\u0119czennikami za wiar\u0119, podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 udzielenia im schronienia w jego ziemskich dobrach.<\/p>\n

Powr\u00f3ciwszy na Morawy przedstawi\u0142 znanym mu protestantom mo\u017cliwo\u015b\u0107 emigracji do Saksonii. Pierwsza grupa wyruszy\u0142a pod jego \u00a0przewodnictwem, opuszczaj\u0105c ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 wiar\u0119 swoje domostwa wraz z ca\u0142ym maj\u0105tkiem.<\/p>\n

Id\u0105c nieznanymi \u015bcie\u017ckami przez Sudety pod\u0105\u017cali w kierunku Saksonii. 8 czerwca 1722 roku dotarli do Berthelsdorf.<\/p>\n

Herrnhut, miasto, kt\u00f3re strze\u017ce B\u00f3g<\/strong><\/h3>\n

17 czerwca 1722 rok, w tym to dniu Christian David rozpocz\u0105\u0142 \u015bcina\u0107 pierwsze drzewo na budow\u0119 pierwszego domu. Przed pierwszym uderzeniem siekiery wypowiedzia\u0142 s\u0142owa psalmu 84:4 „Nawet wr\u00f3bel znalaz\u0142 domek, a jask\u00f3\u0142ka gniazdo dla siebie, gdzie sk\u0142ada piskl\u0119ta swoje: tym s\u0105 o\u0142tarze twoje, Panie Zast\u0119p\u00f3w, Kr\u00f3lu m\u00f3j i Bo\u017ce m\u00f3j!”.<\/p>\n

By\u0142 wytrwa\u0142y w pracach i mia\u0142 obraz przysz\u0142ej osady, kt\u00f3ry nie by\u0142 widzialny przez mieszka\u0144c\u00f3w okolicznych miejscowo\u015bci i nawet przyby\u0142ych emigrant\u00f3w. Musia\u0142 sta\u0107 twardo na gruncie przekonania w dziele, kt\u00f3rego si\u0119 podj\u0105\u0142, wbrew drwinom i \u015bmiechom ludzi, \u017ce budowa osady nie uda si\u0119 na terenach podmok\u0142ych, i w nie przychylnym klimacie, a nowo powsta\u0142e domy szybko ulegn\u0105 zniszczeniu. On jednak widzia\u0142 rodz\u0105ce si\u0119 bo\u017ce miasto b\u0119d\u0105ce pod panowaniem Jezusa Chrystusa jako Pana i Kr\u00f3la. Dlatego \u015bmia\u0142o mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jest on Ojcem duchowym i fizycznym miasta Herrnhut.<\/a> To dzi\u0119ki niemu miasto istniej\u0105ce w \u015bwiecie duchowym, zosta\u0142o powo\u0142ane do rzeczywisto\u015bci. Miejscowo\u015bci b\u0119d\u0105cej pod ochron\u0105 Chrystusa i wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w trzymaj\u0105cych stra\u017c Pa\u0144sk\u0105. Zanim powsta\u0142y dalsze domy, wcze\u015bniej opowiada\u0142 swoim przyjacio\u0142om jaki ma by\u0107 uk\u0142ad ulic, rozmieszczenie budynk\u00f3w, ogrod\u00f3w itp.<\/p>\n

1723, rok pr\u00f3by<\/strong><\/h3>\n

Zapracowany przy budowie osady Dawid, w roku 1723 do\u015bwiadczy\u0142 ci\u0119\u017ckiej pr\u00f3by. Jego \u017cona bardzo powa\u017cnie zachorowa\u0142a i by\u0142a bliska \u015bmierci. Przysi\u0105g\u0142 Bogu Prawdziwemu, kt\u00f3remu s\u0142u\u017cy\u0142, \u017ce gdy ma\u0142\u017conka wyzdrowieje, to uda si\u0119 ponownie na Morawy do oczekuj\u0105cych tam na niego drogich braci i si\u00f3str w Chrystusie.<\/p>\n

Tego roku razem z nim do Herrnhut uda\u0142a si\u0119 grupa osiemnastoosobowa. Byli to ewangeliccy piety\u015bci, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczyli nowonarodzenia duchowego, dzi\u0119ki pos\u0142udze pietystycznego pastora Johanna Adama Steinmetza z Cieszyna \u015al\u0105skiego. Podr\u00f3\u017cuj\u0105c przez Morawy we wsi Suchodol nad Odr\u0105 (niem. \u00a0Zauchtenthal) spotka\u0142 pi\u0119cioosobow\u0105 grup\u0119 m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rych ojcowie nale\u017celi do Braci Czeskich. Byli oni p\u0142on\u0105cymi dla Chrystusa jego uczniami, i gorliwymi przedstawicielami prze\u015bladowanego ko\u015bcio\u0142a Braci Czeskich (Jednota Bratska, Unitas Fratrum). Grup\u0119 t\u0119 tworzyli: David Nitschman I (jego c\u00f3rka Anna zosta\u0142a drug\u0105 \u017con\u0105 hrabiego Zinzendorfa); David Nitschman II, senior, (pierwszy biskup Braci Morawskich i jeden z dw\u00f3ch pierwszych misjonarzy wys\u0142anych z Herrnhut), Melchior Zeisberger (aposto\u0142 Indian); John Toeltsching (jeden z pierwszych kaznodziei w Yorkshire) i David Nitschman Syndicus. Ich spotkania sta\u0142y si\u0119 miejscem o\u017cywienia duchowego i odnowy dla mieszka\u0144c\u00f3w wsi i okolic, kt\u00f3re trwa\u0142y przez kilka miesi\u0119cy.<\/p>\n

W ko\u0144cu zostali postawieni przed s\u0105dem, zakazano im prowadzenia spotka\u0144 i wszelkiej dzia\u0142alno\u015bci kaznodziejskiej pod gro\u017ab\u0105 najsurowszych kar. W wyniku zaistnia\u0142ej sytuacji m\u0142odzi podj\u0119li decyzj\u0119 o emigracji i do\u0142\u0105czyli si\u0119 do Christiana w jego podr\u00f3\u017cy. \u017baden z nich nie wyobra\u017ca\u0142 sobie, \u017ce wkr\u00f3tce stan\u0105 si\u0119 jednymi z 12 pierwszych przyw\u00f3dc\u00f3w wsp\u00f3lnoty Braci Morawskich w Herrnhut. W drodze do celu po przekroczeniu granicy z Saksoni\u0105 na rzece Kwisa, zatrzymali si\u0119 we wsi Dolna Wie\u017ca<\/a> u pastora pietysty Christiana Johana Shwedlera<\/a>. Pastor rozpozna\u0142 w nich \u017car gorliwej mi\u0142o\u015bci do Zbawiciela, kt\u00f3r\u0105 m\u00f3g\u0142 wcze\u015bniej widzie\u0107 w\u015br\u00f3d Braci Czeskich. Powiedzia\u0142 do nich „Drogie dzieci, czy wiecie kogo potomkami jeste\u015bcie? Mija ju\u017c sto lat jak rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 prze\u015bladowania przeciwko waszym ojcom. Teraz mo\u017cecie mi\u0119dzy nami cieszy\u0107 si\u0119 wolno\u015bci\u0105 sumienia, za kt\u00f3r\u0105 wasi ojcowie przelewali krew. B\u0119dziecie kwitn\u0105\u0107 i pomna\u017ca\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy nami”.<\/p>\n

Ca\u0142a grupa dotar\u0142a do Herrnhut 12 maja 1724 roku.<\/p>\n

W nast\u0119pnych latach jeszcze dziesi\u0119ciokrotnie Christian udawa\u0142 si\u0119 na Morawy ryzykuj\u0105c za ka\u017cdym razem swoim \u017cyciem (za jego „g\u0142ow\u0119” by\u0142a wyznaczona nagroda finansowa w cesarstwie Habsburg\u00f3w), by wyprowadzi\u0107 kolejnych braci i siostry \u00a0do ziemi wolno\u015bci sumienia, kt\u00f3rej oczekiwali z ut\u0119sknieniem, gdzie b\u0119d\u0105 mogli \u017cy\u0107 w pokoju z dala od prze\u015bladowa\u0144 kontrreformacyjnych.<\/p>\n

W sumie we wszystkich grupach do Herrnhut przyby\u0142o z Chrystianem ponad 500 os\u00f3b.<\/p>\n

Podr\u00f3\u017ce misyjne<\/strong><\/h3>\n

Christian Dawid do ko\u0144ca swojego \u017cycia p\u0142on\u0105\u0142 gorliwo\u015bci\u0105 misyjn\u0105 w wype\u0142nianiu najwi\u0119kszego rozkazu Jezusa Chrystusa „Id\u017acie i czy\u0144cie uczniami inne narody”. Podr\u00f3\u017ce misyjne, kt\u00f3re odby\u0142 by\u0142y kr\u00f3tko lub d\u0142ugo terminowe.<\/p>\n

Pierwsi misjonarze z Herrnhut zostali wys\u0142ani w 1732 roku na wysp\u0119 \u015bw. Tomasza na Karaibach. W roku 1733 Christian Dawid razem z Matthiasem Stachem i Christianem Stachem zostali wys\u0142ani na Grenlandi\u0119. Za\u0142o\u017cyli oni osad\u0119 Neu Herrnhut (obecnie Nuuk, jest to stolica Grenlandii i najwi\u0119ksze miasto wyspy) wed\u0142ug wzoru Herrnhut na \u0141u\u017cycach G\u00f3rnych w Saksonii, i zorganizowali \u017cycie osady wed\u0142ug modelu w macierzystej miejscowo\u015bci. To spowodowa\u0142o liczn\u0105 migracj\u0119 eskimos\u00f3w z oddalonych miejsc do Neu Herrnhut i gwa\u0142towny wzrost liczby mieszka\u0144c\u00f3w. Wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a powstawa\u0142y budynki mieszkalne i obiekty spo\u0142eczne.<\/p>\n

Ka\u017cdy dzie\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w rozpoczyna\u0142 si\u0119 o godzinie 6.00 rano spotkaniem uwielbieniowo-modlitewnym w ko\u015bciele dla wszystkich ochrzczonych, a o 8.00 dla wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w. O 9.00 by\u0142o nabo\u017ce\u0144stwo dla dzieci, kt\u00f3re nast\u0119pnie udawa\u0142y si\u0119 do zaj\u0119\u0107 szkolnych. Wieczorem za\u015b odbywa\u0142o si\u0119 nabo\u017ce\u0144stwo z kazaniem S\u0142owa Bo\u017cego. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 podzielony na grupy domowe, kt\u00f3rych spotkania odbywa\u0142y si\u0119 w ci\u0105gu tygodnia. Mieszka\u0144c\u00f3w uczono zak\u0142adania ogrod\u00f3w i prowadzenia upraw warzyw. W ci\u0105gu dnia ka\u017cdy zdolny do pracy musia\u0142 pracowa\u0142 wed\u0142ug zasady „kto nie chce pracowa\u0107, ten niech nie je”. Nie ho\u0142dowano postawie \u017cebraczej i roszczeniowej. Do jednych z najwa\u017cniejszych zada\u0144 zalicza\u0142a si\u0119 troska o wdowy i sieroty.<\/p>\n

W roku 1737 Christian odby\u0142 podr\u00f3\u017c misyjn\u0105 do Holandnii. W latach 1729-1730 i 1738-1740 podr\u00f3\u017cowa\u0142 na \u0141otw\u0119. Podczas pobytu opanowa\u0142 j\u0119zyk \u0142otewski, by m\u00f3c g\u0142osi\u0107 ewangeli\u0119 i budowa\u0107 osady na wz\u00f3r Herrnhut.<\/p>\n

W roku 1747 ponownie udaje si\u0119 do Grenlandii, by wybudowa\u0107 nowy budynek ko\u015bcio\u0142a i budynek mieszkalny.<\/p>\n

W roku 1748 udaje si\u0119 do Pensynwalii w Stanach Zjednoczonych odwiedzaj\u0105c za\u0142o\u017cone osady herrnhuckie. S\u0142u\u017cy im pomoc\u0105 praktyczn\u0105 i duchow\u0105. Du\u017co czasu po\u015bwi\u0119ci\u0142 na prac\u0119 w\u015br\u00f3d Indian pomagaj\u0105c Melchiorowi Zeisbergowi (aposto\u0142owi Indian) w jego pracy misyjnej.<\/p>\n

Stamt\u0105d ponownie udaje si\u0119 na Grenlandi\u0119 i powraca na kr\u00f3tko do Herrnhut w 1751 roku, by po kr\u00f3tkiej chorobie w dniu 29 stycznia 1751 roku by\u0107 przeniesionym do wiecznego kr\u00f3lestwa jego Zbawiciela, Pana i Kr\u00f3la Jezusa Chrystusa dla kt\u00f3rego \u017cy\u0142 i s\u0142u\u017cy\u0142.<\/p>\n

Podczas podr\u00f3\u017cy misyjnych wykorzystywa\u0142 sw\u00f3j zaw\u00f3d cie\u015bli do budowania budynk\u00f3w. Wybudowa\u0142 kilka stacji misyjnych. Pierwszy budynek z drewna na Grenlandii postawi\u0142 w pi\u0119\u0107 tygodni. W jednym z budynk\u00f3w wybudowanych przez niego na Grenlandii mie\u015bci\u0142 si\u0119 stary Uniwersytet Grenlandzki, kt\u00f3ry w dalszym ci\u0105gu jest w r\u0119kach uniwersytetu.<\/p>\n

Wraz z rozwojem misji Braci Morawskich rozpocz\u0119to zak\u0142ada\u0107 r\u00f3\u017cnego typu szko\u0142y. Jedn\u0105 z takich szk\u00f3\u0142 jest og\u00f3lno\u015bwiatowa sie\u0107 szk\u00f3\u0142 podstawowych o nazwie „Christian David Morravian Primary Schools”. Przyk\u0142adami s\u0105 np.: na \u0141otwie „Kristian David School”<\/a>, w Republice Po\u0142udniowej Afryki „Christian David Morravian Primary School”.<\/a><\/p>\n

Christian Dawid i John Wesley<\/strong><\/h3>\n

John Wesley odwiedzi\u0142 Herrnhut w sierpniu 1738 roku i sp\u0119dzi\u0142 tutaj kilka miesi\u0119cy. Podczas pobytu mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia rozm\u00f3w z Christianem, s\u0142ucha\u0107 jego kaza\u0144 i naucza\u0144. W jednym ze swoich wpis\u00f3w w pami\u0119tniku zanotowa\u0142:<\/p>\n

„Kiedy odby\u0142em pami\u0119tn\u0105 wizyt\u0119 do Herrnhut, by\u0142em pod wielkim wra\u017ceniem pot\u0119\u017cnego kazania wyg\u0142oszonego przez pewnego pobo\u017cnego stolarza (g\u0142osi\u0142 on S\u0142owo Bo\u017ce do Eskimos\u00f3w b\u0119d\u0105c na misji w Grenlandii) znaj\u0105cego Boga i posiadaj\u0105cego z nim bardzo blisk\u0105 relacj\u0119. To by\u0142 Christian David, nazywany przez swoich przyjaci\u00f3\u0142 „S\u0142ug\u0105 Pana” – wybrane z pami\u0119tnika, John Wesley, 1738r.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o<\/strong><\/h3>\n
    \n
  1. History of the Moravian Church \u2013 Joseph Edmund Hutton, Moravian Publication Office, London 1909.<\/li>\n
  2. Moc s v\u00fdsosti. Greenfield, John. Praha 1936.<\/li>\n
  3. Count Zinzendorf and the spirit of the Moravians. Paul Wemmer, Salem Publishing Solution Incorporated 2013.<\/li>\n<\/ol>\n

    Linki<\/strong><\/h3>\n

    Historie …<\/a><\/p>\n

    Film „Morawianie mi\u0119dzy Eskimosami”<\/a>. Zawiera du\u017co informacji o Christianie Davidzie.<\/p>\n

    Baza misyjna na Grenlandii, Neu Herrnhut – obecnie stolica, Nuuk.<\/a><\/p>\n

    Film „Morawianie na ko\u0144cach \u015bwiatach”.<\/a><\/p>\n

    Misje Braci Morawskich – wyk\u0142ad.<\/a><\/p>\n

    The Moravian Mission Machine (Christian Documentary). <\/a><\/p>\n

    The Morravian Massacre. <\/a><\/p>\n

    A Morravian History Sampler.<\/a><\/p>\n

    The Moravians — Missionaries & Prayer Warriors. <\/a><\/p>\n

    The Herrnhut Revival: The Moravians and the Birth of Protestant Missions. <\/a><\/p>\n

    Leonhard Dober.<\/a><\/p>\n

    Przewodnik po zabytkach reformacji na \u0141u\u017cycach G\u00f3rnych i Dolnym \u015al\u0105sku.<\/a><\/p>\n

     <\/p>\n\n

     <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Kim by\u0142 Christian David? „Moj\u017ceszem Morawian”. Tak nazywa\u0142 go hrabia Zinzendorf. „Ojcem Herrnhut”. Posiada\u0142 wizj\u0119 miasta bo\u017cego, kt\u00f3rego budowy si\u0119 podj\u0105\u0142. „S\u0142ug\u0105 Pana”. Tak nazywali go przyjaciele. „Bo\u017cy Cie\u015bla i Aposto\u0142” – popularna nazwa w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w Herrrnhut i na Morawach. Jednym z 12 pierwszych lider\u00f3w(starszych) wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcijan w Herrnhut. Misjonarzem na Grenladnii, w Holandii, na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8384,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"video","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[198,384,307,312,314,320,1142],"tags":[1153,1154,637,291,293,1124,297,1127,1128,300,137,138,301,1155,1156,1157,309,1158,311,313,1159,1160,1161,1162,1163,316,317,1164,322,1165,628,327,329,1166,187,1167,1168,239],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8194"}],"collection":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8194"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8194\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}