{"id":7767,"date":"2018-05-02T00:00:47","date_gmt":"2018-05-01T22:00:47","guid":{"rendered":"http:\/\/instytutdidaskalos.pl\/?p=7767"},"modified":"2018-05-02T00:00:47","modified_gmt":"2018-05-01T22:00:47","slug":"exodus-schwenckfeldystow-z-twardocic-do-berthelsdorf","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/?p=7767","title":{"rendered":"Exodus Schwenckfeldyst\u00f3w z Twardocic do Berthelsdorf"},"content":{"rendered":"

\"Schwenkfeldy\u015bci<\/a><\/p>\n

Kontynuujemy nasz\u0105 podr\u00f3\u017c \u015bladami Schwenkfeldyst\u00f3w. Na ostatniej wycieczce historycznej byli\u015bmy w Twardocicach<\/a>, by odnale\u017a\u0107 tajemniczy pomnik ukryty w lesie<\/a>, zaledwie 600 metr\u00f3w od centrum wsi. Dzisiaj udajemy si\u0119 do miejscowo\u015bci Berthelsdorf w Niemczech (Saksonia), kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 pierwszym miejscem schronienia po ich ucieczce z Twardocic<\/a> i okolicznych wsi. Chcemy zwiedzi\u0107 miejscowo\u015b\u0107 i odnale\u017a\u0107 \u015blady pozosta\u0142e po Schwenkfeldystach.<\/p>\n

Berthelsdorf<\/h3>\n

Miejscowo\u015b\u0107 le\u017cy oko\u0142o 30 km od przej\u015bcia granicznego G\u00f6rlitz-Zgorzelec w kierunku po\u0142udniowo-zachodnim, oko\u0142o 1,5 km od Herrnhut<\/a>.<\/p>\n

W\u0142a\u015bcicielem wsi Berthelsdorf by\u0142 hrabia Miko\u0142aj Ludwik von Zinzerdorf. <\/span>Od roku 1722 pozwala\u0142 na osiedlenie si\u0119 biblijnych chrze\u015bcijan z Czech i \u015al\u0105ska oraz zapewnia\u0142 im protekcj\u0119. W swoich ojczyznach byli prze\u015bladowani w wyniku rozpocz\u0119tej rekatolizacji\u00a0 po zako\u0144czeniu wojny trzydziestoletniej\u00a0(1618-1648). W jego dobrach Bracia Czescy za\u0142o\u017cyli miejscowo\u015b\u0107 Herrnhut<\/a>, kt\u00f3ra wp\u0142yn\u0119\u0142a na rozw\u00f3j ko\u015bcio\u0142a i misji chrze\u015bcija\u0144skich po ca\u0142ym \u015bwiecie. Zinzendorf\u00a0 pozwoli\u0142 Schwenkfeldystom na osiedlenie si\u0119 w samym Betersdorf i w okolicznych wsiach.<\/p>\n

Wyznawcy Chwa\u0142y Chrystusa, tak siebie nazywali, uciekaj\u0105c zabrali ze sob\u0105 jedynie co mogli unie\u015b\u0107, g\u0142\u00f3wnie jedzenie i ksi\u0105\u017cki. Przemieszczaj\u0105c si\u0119 nocami w miesi\u0105cach zimowych przez lasy, strumienie i rzeki z ma\u0142ymi dzie\u0107mi na r\u0119kach i starcami u ich boku, musieli tak\u017ce chroni\u0107 si\u0119 przez wojskami Habsburg\u00f3w. Gdy przekroczyli rzek\u0119 Kwis\u0119 znale\u017ali si\u0119 w Saksonii. Po wyczerpuj\u0105cej ucieczce i w trudnym po\u0142o\u017ceniu materialnym, pomocn\u0105 d\u0142o\u0144 dla najbiedniejszych podali menoniccy kupcy z Holandii i zamo\u017cni mieszka\u0144cy G\u00f6rlitz.<\/p>\n

Schwenkfeldy\u015bci znani ze swojej pracowito\u015bci i przedsi\u0119biorczo\u015bci szybko podj\u0119li si\u0119 po przybyciu na nowe miejsce dzia\u0142alno\u015bci rzemie\u015blniczej i rolniczej. Po uzyskaniu odpowiednich zasob\u00f3w finansowych zakupili dzia\u0142ki i podbudowali skromne domy oraz zabudowania gospodarcze w miejscach ich rozlokowania.<\/p>\n

Pomnik pami\u0119ci<\/h3>\n

W wyniku rozm\u00f3w z mieszka\u0144cami dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce na lokalnym cmentarzu ewangelickim znajduje si\u0119 pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy ich zamieszkanie w Berthelsdorf. <\/a>Docieraj\u0105c na teren cmentarza przyko\u015bcielnego po prawej stronie (od ulicy) znajduje si\u0119 pomnik Schwenfeldyst\u00f3w<\/a>. Pomnik (zdj\u0119cia w galerii poni\u017cej) zosta\u0142 postawiony w 1934 roku z inskrypcj\u0105 o tre\u015bci:<\/p>\n

Zum Andenken and die hier ruhenden in den Jahren 1725-1734 aus Schlesien emflohenen, glaubenstreuen Schwenckfelder. Errichter liebevoller und dankbarer Errinerung durch die Schwenckfelder, \u00a0Pennsylvaniena. 1934.<\/p><\/blockquote>\n

ang.<\/p>\n

In memory of the faithful Schwenckfelder refugees from Silesia 1725-1734 whose remains rest in this place, erected in loving and grateful remembrance by the Schwenkfelders of Pennsylvania. 1934.<\/p><\/blockquote>\n

pol.<\/p>\n

Ku pami\u0119ci wiernym Schwenckfeldystom uchod\u017acom ze \u015al\u0105ska 1725-1734, <\/span>kt\u00f3rych szcz\u0105tki spoczywaj\u0105 w tym miejscu, <\/span>wzniesiony z mi\u0142o\u015bci i wdzi\u0119czno\u015bci <\/span><\/span>przez pami\u0119taj\u0105cych Schwenkfeldyst\u00f3w <\/span>z Pensylwanii. <\/span>1934.<\/span><\/span><\/p><\/blockquote>\n

Muzeum Schwenkfeldyst\u00f3w<\/h3>\n

Innymi pozosta\u0142ymi \u015bladami po Schwenkfeldystach s\u0105 ocala\u0142e i wybudowane przez nich budynki znajduj\u0105ce si\u0119 w zachodniej cz\u0119\u015bci Berthelsdorf. W jednym z budynk\u00f3w przy ulicy Obere Dorfstra\u00dfe 10\/12 znajduje si\u0119 obiekt, w kt\u00f3rym planuje si\u0119 utworzenie muzeum Schwenkfeldyst\u00f3w. Dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce ten budynek jest jedynym ocala\u0142ym na \u015bwiecie domem spotka\u0144 Schwenckfeldyst\u00f3w zachowanym w stanie oryginalnym. Nazywa si\u0119 go „Schwenkfelder Kirche”<\/em> lub „Betsaal der Schwenkfelder”<\/em>. \u00a0Po odrestaurowaniu opr\u00f3cz muzeum obiekt ma pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 spotka\u0144 i informacji.<\/p>\n

Duchowa odnowa<\/h3>\n

13 sierpnia 1727 roku Bracia Morawscy oraz piety\u015bci ewangeliccy do\u015bwiadczyli w odpowiedzi na swoje modlitwy wylania Ducha \u015awi\u0119tego w ko\u015bciele lutera\u0144skim w Betersdorf, tak jak mia\u0142o to miejsce w dniu Zielonych \u015awi\u0105t. To wydarzenie zmieni\u0142o bieg historii wsp\u00f3lnoty w Herrnhut <\/a>oraz wp\u0142yn\u0119\u0142o pozytywnie na \u017cycie duchowe mieszka\u0144c\u00f3w ca\u0142ej okolicy. Do\u015bwiadczenie to przynios\u0142o tak\u017ce o\u017cywienie do serc Schwenfeldyst\u00f3w po latach ich prze\u015bladowa\u0144 na \u015al\u0105sku i pog\u0142\u0119bi\u0142o ich \u017cycie duchowe, a tak\u017ce codzienn\u0105 pobo\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\n

Ucieczka do Pensylwanii<\/h3>\n

Schwenckfeldystom nie dane by\u0142o zapu\u015bci\u0107 na d\u0142ugo korzeni w Berthelsdor. Na pocz\u0105tku 1732 roku rz\u0105d Austrii rozpocz\u0105\u0142 naciska\u0107 na rz\u0105d Saksonii w Dre\u017anie, aby wydano im ich zbieg\u0142ych obywateli, kt\u00f3rzy znale\u017ali u nich schronienie. Rz\u0105d Saksonii poinformowa\u0142 Zinzendorfa, aby 17 lipca tego\u017c roku udzieli\u0142 informacji na ich temat. Zinzendrof czyni\u0142 wszystko, co by\u0142o w jego mocy, aby chroni\u0107 Schwenkfeldyst\u00f3w. 4 kwietnia 1733 roku przedstawiciel rz\u0105du Saksonii poinformowa\u0142 go ostatecznie, \u017ce nie mo\u017ce ju\u017c d\u0142u\u017cej udziela\u0107 im schronienia oraz zapewni\u0142 rok czasu przygotowania na opuszczenie kraju.<\/p>\n

Dzi\u0119ki wstawiennictwu hrabiego Zinzendorfa w rz\u0105dzie Anglii za Schwenckfeldystami, uzyska\u0142 on pozwolenie na ich osiedlenie si\u0119 w Pensylwanii, w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Schwenckfeldy\u015bci rozpocz\u0119li przygotowywa\u0107 si\u0119 do emigracji. 20 kwietnia 1734 roku pierwsza grupa opu\u015bci\u0142a Berthelsdorf udaj\u0105c si\u0119 w kierunku rzeki \u0141aby do miejscowo\u015bci Pirna. W \u015blad za ni\u0105 pod\u0105\u017cy\u0142y nast\u0119pne grupki. W momencie gdy wszystkie grupki dotar\u0142y, w tym samym dniu \u0142odziami odp\u0142yn\u0119li do Hamburga. W sumie by\u0142o 180 os\u00f3b, a by\u0142a to pierwsza du\u017ca grupa emigruj\u0105ca do USA.<\/p>\n

W Hamburgu rodzina kupiecka Van der Smissen udzieli\u0142a wsparcia finansowego i ugo\u015bci\u0142a ca\u0142\u0105 grup\u0119 przez 11 dni oraz pokry\u0142a koszta dop\u0142yni\u0119cia do Holandii. W mie\u015bcie holenderskim Haarlem inna menonicka rodzina kupiecka van Buissant udzieli\u0142a go\u015bciny dla ca\u0142ej grupy przez 15 dni oraz wykupi\u0142a dla wszystkich bilety na statek St. Andrew p\u0142yn\u0105cym do Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, kt\u00f3rego kapitanem by\u0142 John Stedman. Statek odp\u0142yn\u0105\u0142 z pierwsz\u0105 grup\u0105 Schwenckfeldyst\u00f3w 28 czerwca 1734 roku, a dotar\u0142 do portu w Filadelfii 22 wrze\u015bnia. <\/a>W trakcie podr\u00f3\u017cy przez ocean zmar\u0142o 9 os\u00f3b, sze\u015bcioro dzieci, m\u0119\u017cczyzna w wieku 20 lat, m\u0142oda matka i s\u0119dziwa wiekiem kobieta. Cia\u0142a zmar\u0142ych zosta\u0142y wrzucone do morza.<\/p>\n

Po zapuszczeniu korzeni w nowej ojczy\u017anie w tych pionierskich dla nich latach, w roku 1742 nieoczekiwanie otrzymali zaproszenie od kr\u00f3la Prus Fryderyka Wielkiego powrotu do ich ojcowizny, kt\u00f3ry zapewni\u0142 im zwrot ich w\u0142asno\u015bci i zapewnienie wolno\u015bci religijnej, gdy \u015al\u0105sk po wojnach zosta\u0142 przej\u0119ty przez Kr\u00f3lestwo Prus. Jednak nikt ze Schwenckfeldyst\u00f3w nie chcia\u0142 powr\u00f3ci\u0107 na aren\u0119 scen, gdzie prze\u015bladowano ich za wiar\u0119 w Boga Biblii.<\/p>\n

Linki<\/h3>\n

Twardocice.<\/a><\/p>\n

Pomnik w Twardocicach.<\/a><\/p>\n

Historie …<\/a><\/p>\n

Mapa Berthelsdorf.<\/a><\/p>\n

The Schwenkfelders of Pennsylvania.<\/a><\/p>\n

Muzeum w roku 2017.<\/a><\/p>\n

Muzeum przed remontem.<\/a><\/p>\n

Pomnik wdzi\u0119czno\u015bci na cmentarzu.<\/a><\/p>\n

Schwenkfelders in Silesia & Germany.<\/a><\/p>\n

Schwenckfeld\u2019s Homelands.<\/a><\/p>\n

Zur Geschichte und Restauration des Schwenkfelder Hauses in Berthelsdorf.<\/a><\/span><\/p>\n

Berthelsdorf<\/span>z drona.<\/a><\/p>\n

Najbli\u017csze okolice Berthelsdorf z drona.<\/a><\/p>\n

Centralny Ko\u015bci\u00f3\u0142 Schwenkfeldyst\u00f3w w USA.<\/a><\/p>\n

Kana\u0142 Schwenkfeldyst\u00f3w na youtube.<\/a><\/p>\n

Bibloteka i Centrum Dziedzictwa Schwenkfeldyst\u00f3w.<\/a><\/p>\n

Stowarzyszenie potomk\u00f3w Schwenkfeldyst\u00f3w na wygnaniu.<\/a><\/p>\n

The Schwenkfeldian. Fall 2017<\/a><\/p>\n

Przewodnik po zabytkach reformacji na \u0141u\u017cycach G\u00f3rnych i Dolnym \u015al\u0105sku.<\/a><\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wyznawcy Chwa\u0142y Chrystusa, tak siebie nazywali, uciekaj\u0105c zabrali ze sob\u0105 jedynie co mogli unie\u015b\u0107, g\u0142\u00f3wnie jedzenie i ksi\u0105\u017cki. Przemieszczaj\u0105c si\u0119 nocami w miesi\u0105cach zimowych przez lasy, strumienie i rzeki z ma\u0142ymi dzie\u0107mi na r\u0119kach i starcami u ich boku, musieli tak\u017ce chroni\u0107 si\u0119 przez wojskami Habsburg\u00f3w. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10253,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"video","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[198,312,320],"tags":[1519,292,1124,300,301,469,472,311,473,1520,1164,326,877,1521,480,481,1522,1523,328,485],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7767"}],"collection":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7767"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7767\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7767"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7767"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7767"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}