Przyczyny emigracji<\/h3>\n
Wielka fala emigracji protestant\u00f3w z Czech rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w trakcie wojny trzydziestoletniej\u00a0(1618-1648, zwana wojn\u0105 religijn\u0105 mi\u0119dzy katolikami a protestantami), najwi\u0119ksz\u0105 eskalacj\u0119 osi\u0105gn\u0119\u0142a po bitwie pod Bia\u0142\u0105 G\u00f3r\u0105, ko\u0142o Pragi w dniu 8 listopada 1620r.<\/a><\/p>\n Po przegranej bitwie przez protestant\u00f3w, katoliccy Habsburgowie rozpocz\u0119li terror w Czechach. Dnia 21.06.1621 roku na rynku w Pradze \u015bci\u0119to 27 znamienitych przyw\u00f3dc\u00f3w protestanckich<\/a>. S\u0105dy wojskowe skaza\u0142y na \u015bmier\u0107 600 protestant\u00f3w, b\u0119d\u0105cych przedstawicielami rod\u00f3w czeskich. Stanowili oni elit\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i kulturaln\u0105 narodu czeskiego, a maj\u0105tki ich zosta\u0142y skonfiskowane (stanowi\u0142o to ponad 50% wszystkich maj\u0105tk\u00f3w w Czechach) i przekazane rodom katolickim z Czech, Niemiec, W\u0142och i Hiszpanii, b\u0119d\u0105cych na us\u0142ugach Habsburg\u00f3w.<\/p>\n W roku 1623 wygnano wszystkich protestanckich duchownych, a wszystkie ko\u015bcio\u0142y im odebrano. W 1627 roku cesarz Ferdynand II nakaza\u0142 przyj\u0119cie katolicyzmu przez wszystkich protestant\u00f3w i rozpocz\u0105\u0142 proces rekatolizacji\u00a0<\/a> na ca\u0142ym terenie kr\u00f3lestwa czeskiego. To zadecydowa\u0142o, \u017ce oko\u0142o 150000 z nich wyemigrowa\u0142o z kraju, a tysi\u0105ce osiedli\u0142o si\u0119 na terenie \u0141u\u017cyc G\u00f3rnych w Saksonii, zak\u0142adaj\u0105c wiele nowych miejscowo\u015bci. Liczba ludno\u015bci w Czechach spad\u0142a z 4 milion\u00f3w do 800 tysi\u0119cy, a kraj straci\u0142 status niezale\u017cnego kr\u00f3lestwa i sta\u0142 si\u0119 prowincj\u0105 dziedziczn\u0105 cesarstwa Habsburg\u00f3w. J\u0119zyk czeski by\u0142 niszczony i zakazany, a w miejsce tego wprowadzono germanizacj\u0119 na wszystkich szczeblach funkcjonowania spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142a historyczne podaj\u0105, \u017ce pierwsz\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra osiedli\u0142a si\u0119 na terenie Hali Izerskiej (p\u00f3\u017aniej osada Gro\u00df-Iser<\/a>) by\u0142 chrze\u015bcijanin protestancki o imieniu Tomasz, przyby\u0142y z Czech, a za dat\u0119 osiedlenia podaje si\u0119 rok 1620. By\u0142 on pierwsz\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra przetar\u0142a szlak dla innych prze\u015bladowanych protestant\u00f3w, a w 1630 roku istnia\u0142a ju\u017c osada.<\/p>\n Miejsce by\u0142o trudno dost\u0119pne, otoczone g\u0119stym lasem, torfowiskami i bagnami, a wok\u00f3\u0142 istnia\u0142o zagro\u017cenie ze strony nied\u017awiedzi i wilk\u00f3w. W okresie zimy klimat i temperatury by\u0142y podobne do klimatu na Syberii, dlatego nazywane jest do dnia dzisiejszego „Ma\u0142\u0105 Syberi\u0105”. W 1740 roku istnia\u0142a ju\u017c kaplica, w kt\u00f3rej mieszka\u0144cy osady i okolicy mieli mo\u017cliwo\u015b\u0107 swobodnego zgromadzania si\u0119, uwielbiania Boga, modlitwy i czytania Biblii. Pierwszym kantorem by\u0142 Gotfryd Siegert. Pastor przyje\u017cd\u017ca\u0142 raz w tygodniu ze \u015awieradowa-Zdroju. Pierwsz\u0105 dwuklasow\u0105 szko\u0142\u0119 wybudowano w 1750 roku.<\/p>\n Z ko\u0144cem XIX wieku Gro\u00df-Iser by\u0142a rozbudowan\u0105 miejscowo\u015bci\u0105, w kt\u00f3rej znajdowa\u0142 si\u0119 m\u0142yn i istnia\u0142o 38 budynk\u00f3w. Rozbudowa wsi trwa\u0142a do 1945 roku. Rozci\u0105ga\u0142a si\u0119 ona na przestrzeni oko\u0142o 5 kilometr\u00f3w wzd\u0142u\u017c doliny rzeki Izery, kt\u00f3ra by\u0142a rzek\u0105 graniczn\u0105 mi\u0119dzy Niemcami a Czechos\u0142owacj\u0105 (a przed 1918 r z Austro-W\u0119grami). Przed rokiem 1945 by\u0142a to dobrze funkcjonuj\u0105ca wie\u015b z 43 domami, obiektami turystycznymi (dwa schroniska), szko\u0142\u0105, kawiarni\u0105, le\u015bnicz\u00f3wk\u0105, remiz\u0105 stra\u017cack\u0105.<\/p>\n Mieszka\u0144cy wraz z rozwojem osady utrzymywali si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z hodowli byd\u0142a i owiec na w\u0142asne potrzeby, z pracy w lesie, po\u0142owu ryb, licznie wyst\u0119puj\u0105cych w strumieniach, a w p\u00f3\u017aniejszych latach ze \u015bwiadczenia us\u0142ug turystycznych.<\/p>\n Po roku 1945 Wielka Izera znalaz\u0142a si\u0119 w granicach Polski. Mieszka\u0144cy zostali wysiedleni w tym samym roku. Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce by\u0142a miejscowo\u015bci\u0105 graniczn\u0105, po\u0142o\u017con\u0105 w g\u00f3rach, los nie by\u0142 dla niej tak \u0142askawy jak dla siostrzanej miejscowo\u015bci Jizerka w Czechach. Jeszcze w 1953 roku sta\u0142y rozpadaj\u0105ce si\u0119 puste budynki. W latach 60. XX wieku miejscowo\u015b\u0107 zosta\u0142a zniszczona, gdy\u017c Polskie Wojsko uczyni\u0142o w tym miejscu strzelnic\u0119. W p\u00f3\u017aniejszych latach w\u0119drowcy na terenie miejscowo\u015bci znajdowali niewybuchy. Z dawnej osady pozosta\u0142 tylko jeden budynek dawnej „nowej szko\u0142y” z roku 1938, w kt\u00f3rym obecnie mie\u015bci si\u0119 schronisko turystyczne Chatka G\u00f3rzyst\u00f3w.<\/p>\n Dom w XIX wieku nale\u017ca\u0142 do rodziny Tapper. Miejsce to sta\u0142o si\u0119 inspiracj\u0105 do powstania bardzo popularnej opery „Wolny strzelec<\/a>” Carla Marii von Weber.<\/a> Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce jest pierwsz\u0105 narodow\u0105 oper\u0105 niemieck\u0105. Jej prapremiera odby\u0142a si\u0119 w Berlinie w dniu 18.06.1821.<\/p>\n Obecnie wielu turyst\u00f3w dociera do tego miejsca, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na bajkowy krajobraz i doskona\u0142\u0105 cisz\u0119 oraz istniej\u0105ce schronisko, kt\u00f3re doskonale zaspokaja potrzeby go\u015bci o ka\u017cdej porze roku.<\/p>\n Najlepiej i najszybciej dotrze\u0107 jest do hali ze \u015awieradowa-Zdroju szlakiem niebieskim (oko\u0142o 1.45h) lub z Rozdro\u017ca Izerskiego szlakiem \u017c\u00f3\u0142tym.<\/p>\n Mapa lokalizacji Gro\u00df-Iser.<\/a><\/p>\n Historie …<\/a><\/p>\n Stare zdj\u0119cia Gro\u00df-Iser. <\/a><\/p>\n Bitwa pod Bia\u0142\u0105 G\u00f3r\u0105.<\/a><\/p>\n Bitwa pod Bia\u0142\u0105 G\u00f3r\u0105 z Wikipedii. <\/a><\/p>\n Jan Hus.<\/a><\/p>\nInformacje historyczne o\u00a0 Gro\u00df-Iser<\/h3>\n
![\"Gross](\"http:\/\/instytutdidaskalos.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/pierwsze-zdj\u0119cia-209.jpg\")
<\/a>Pozostawione fundamenty dawnych budynk\u00f3w przypominaj\u0105 tylko o historii, kt\u00f3ra min\u0119\u0142a bezpotomnie wraz z jej protestanckimi mieszka\u0144cami, dla kt\u00f3rych Gro\u00df-Iser by\u0142o rajem na ziemi.<\/p>\nDom nr 209<\/h3>\n
Dzisiaj<\/h3>\n
Linki<\/h3>\n