{"id":11502,"date":"2020-03-30T16:10:51","date_gmt":"2020-03-30T14:10:51","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutdidaskalos.pl\/?p=11502"},"modified":"2020-03-30T16:10:51","modified_gmt":"2020-03-30T14:10:51","slug":"zasada-szacunku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/?p=11502","title":{"rendered":"Zasada szacunku"},"content":{"rendered":"<h3>Dzia\u0142anie zasady<\/h3>\n<blockquote><p>To, co szanujesz b\u0119dzie w twoim \u017cyciu wzrasta\u0142o,&nbsp;a to, czym gardzisz b\u0119dzie niszcza\u0142o.<\/p><\/blockquote>\n<p>Szacunek tworzy \u015brodowisko ku temu, aby w naszym \u017cyciu rozwin\u0119\u0142o si\u0119 to, co warto\u015bciowe. Na przyk\u0142ad \u2013 je\u015bli m\u0105\u017c b\u0119dzie szanowa\u0142 swoj\u0105 \u017con\u0119, to jego \u017cona i ma\u0142\u017ce\u0144stwo b\u0119dzie rozkwita\u0107, a je\u015bli b\u0119dzie okazywa\u0142 jej brak szacunku, to jego ma\u0142\u017ce\u0144stwo b\u0119dzie marnia\u0142o.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p><strong>1. To czemu okazujesz brak szacunku, b\u0119dzie w twoim \u017cyciu niszcza\u0142o<\/strong><\/p>\n<p>Pogarda, wzgarda i zniewaga to odwrotno\u015b\u0107 szacunku. Tak jak <a href=\"https:\/\/instytutdidaskalos.pl\/zarzadzanie-soba\/moc-szacunku\">szacunek ma moc<\/a>, tak te\u017c pogarda i wzgarda maj\u0105 moc. To, co szanujemy wzrasta i rozwija si\u0119, natomiast pogarda i wzgarda sprawia, \u017ce rzeczy malej\u0105 i kurcz\u0105 si\u0119.<\/p>\n<p>Jest wiele rzeczy, kt\u00f3re uwa\u017camy za warto\u015bciowe, ale mamy sk\u0142onno\u015b\u0107, aby w codziennym \u017cyciu ich nie szanowa\u0107. To jest tak, jakby\u015bmy ro\u015blinie odbierali \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne. Problem polega na tym, \u017ce pragn\u0105c rzeczy wi\u0119kszych i lepszych, z \u0142atwo\u015bci\u0105 mo\u017cna wzgardzi\u0107 tym, co si\u0119 ma. Dobrze jest pragn\u0105\u0107 tego, co wi\u0119ksze i lepsze, a tak\u017ce zmierza\u0107 w tym kierunku. Niedobrze jednak wzgardza\u0107 tym, co si\u0119 ma, bo wydaje si\u0119 to niedostatecznie dobre i niewystarczaj\u0105ce. W taki spos\u00f3b mo\u017cna straci\u0107 wiele cennych rzeczy.<\/p>\n<blockquote><p>S\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy z powodu niezadowolenia ze swojego \u017cycia wzgardzaj\u0105 tym, co maj\u0105 i w wyniku tego maj\u0105 coraz mniej, a ich \u017cycie ulega pogorszeniu. Pogarda niszczy.<\/p><\/blockquote>\n<p><strong>To, co szanujesz b\u0119dzie w twoim \u017cyciu wzrasta\u0142o<\/strong><\/p>\n<blockquote><p>Tak, jak ro\u015bliny zwracaj\u0105 swoje kwiaty i li\u015bcie w kierunku \u015bwiat\u0142a, tak te\u017c to, co warto\u015bciowa rozkwita w kontek\u015bcie szacunku. To co szanujemy b\u0119dzie w naszym \u017cyciu wzrasta\u0142o i nasyci nas swoimi owocami.<\/p><\/blockquote>\n<p>Zastan\u00f3w si\u0119 nad tym, co w twoim \u017cyciu jest warto\u015bciowe i zacznij traktowa\u0107 te rzeczy z odpowiednim szacunkiem, a b\u0119d\u0105 wzrasta\u0107 i twoje \u017cycie nabierze g\u0142\u0119bi i barw. B\u0119dziesz m\u00f3g\u0142 si\u0119 wtedy nasyca\u0107 tym, co sobie cenisz w stopniu, kt\u00f3rego nie do\u015bwiadczy\u0142e\u015b do tej pory.<\/p>\n<ul>\n<li>Szanuj swoje pieni\u0105dze.<\/li>\n<li>Szanuj sw\u00f3j maj\u0105tek.<\/li>\n<li>Szanuj swojego ma\u0142\u017conka.<\/li>\n<li>Szanuj sw\u00f3j organizm.<\/li>\n<li>Szanuj swoje zdrowie.<\/li>\n<li>Szanuj swoj\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119.<\/li>\n<li>Szanuj swoj\u0105 prac\u0119.<\/li>\n<li>Szanuj swoich przyjaci\u00f3\u0142.<\/li>\n<li>Szanuj sw\u00f3j ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/li>\n<li>Szanuj to, co przedstawia dla ciebie warto\u015b\u0107.<\/li>\n<li>Szanuj swoje \u017cycie.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Uzmys\u0142\u00f3w sobie, co powinno by\u0107 obiektem twojego szacunku<\/h3>\n<p><strong>Szanuj i czcij Boga<\/strong><\/p>\n<p>Bogu okazujemy szacunek poprzez czczenie Go<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a> i chodzenie w boja\u017ani Bo\u017cej<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>. S\u0142owo Bo\u017ce wiele uwagi po\u015bwi\u0119ca temu tematowi. Daje nam to wyra\u017anie do zrozumienia, \u017ce B\u00f3g szanuje samego siebie i chce, aby cz\u0142owiek Go szanowa\u0142. W stosunku do siebie wytyczy\u0142 nam granice i nie \u017cyczy sobie, aby\u015bmy je przekraczali.<\/p>\n<p><strong>Szanuj siebie<\/strong><\/p>\n<p>\u0141atwo jest straci\u0107 szacunek do siebie pod wp\u0142ywem \u015brodowiska, ludzi kt\u00f3rzy s\u0105 dla nas autorytetami, a tak\u017ce \u017cyciowych upadk\u00f3w i pora\u017cek. Je\u015bli cz\u0142owiek nie szanuje siebie, to postrzega si\u0119 za osob\u0119 bez warto\u015bci. Niestety wielu Polak\u00f3w by\u0142o wychowanych w \u015brodowisku, w kt\u00f3rym od samego pocz\u0105tku okazywano im brak szacunku. Takie podej\u015bcie formuje w cz\u0142owieku prze\u015bwiadczenie, \u017ce jest nikim. Rodzi to w nim z\u0142e wyobra\u017cenie o nim samym. Jego nie szanowano, wi\u0119c on sam nie szanuje siebie.<\/p>\n<p>Szacunek jest zwi\u0105zany z ocenianiem. Je\u015bli kto\u015b ocenia siebie jako istot\u0119 bez warto\u015bci, to nie b\u0119dzie si\u0119 szanowa\u0142. Jest to niew\u0142a\u015bciwe, poniewa\u017c w wyniku tego nie b\u0119dzie prowadzi\u0142 pe\u0142nowarto\u015bciowego \u017cycia. Trudno b\u0119dzie mu cieszy\u0107 si\u0119 \u017cyciem. B\u0119dzie mia\u0142 te\u017c trudno\u015bci z okazywaniem szacunku innym \u2013 pogardza sob\u0105 i \u0142atwo znale\u017a\u0107 mu powody ku temu, aby gardzi\u0107 innymi. Tak wi\u0119c osoby, kt\u00f3re nie szanuj\u0105 siebie maj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do:<\/p>\n<ul>\n<li>krzywdzenia siebie;<\/li>\n<li>wypowiadania si\u0119 o sobie skrajnie negatywnie i poni\u017cania siebie;<\/li>\n<li>rezygnowania z walki o lepsze \u017cycie lub stawiania sobie niemo\u017cliwych do spe\u0142nienia wymog\u00f3w;<\/li>\n<li>odpychania od siebie warto\u015bciowych ludzi, szcz\u0119\u015bcia i sukcesu;<\/li>\n<li>nie szanowania innych.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Szanuj innych<\/strong><\/p>\n<blockquote><p>S\u0142owo Bo\u017ce wiele m\u00f3wi na temat szacunku do innych. Nakazuje nam czci\u0107 naszych rodzic\u00f3w (Ef 6:2), naszych pracodawc\u00f3w (1 Tym 6:1) i kr\u00f3la (1 Pt 2:7). Ma\u0142\u017ce\u0144stwo ma by\u0107 utrzymywane we czci (Hbr 13:4), \u017cony maj\u0105 powa\u017ca\u0107 swoich m\u0119\u017c\u00f3w (Ef 5:33), a m\u0119\u017cowie swoje \u017cony (1 Pt 3:1,7). Szacunkiem maj\u0105 by\u0107 obdarzone wdowy (1 Tm 5:1), po\u015bledniejsi (1 Kor 12:13-14), tak naprawd\u0119 mamy szanowa\u0107 wszystkich (1 Pt 2:17), nawet tych, kt\u00f3rzy kwestionuj\u0105 nasz\u0105 wiar\u0119 (1 Pt 3:16). Nowy Testament naucza o wsp\u00f3lnocie zbudowanej na wzajemnym szacunku.<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\"><strong>[3]<\/strong><\/a><sup>&nbsp; &nbsp;<\/sup><em><sup>&nbsp;<\/sup><\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Dlaczego mieliby\u015bmy gardzi\u0107 cz\u0142owiekiem, je\u015bli Chrystus odda\u0142 za niego swoje \u017cycie?<\/p>\n<p>Wielu ludzi nie u\u015bwiadamia sobie, jak bardzo brak szacunku jest niszcz\u0105cym dla spo\u0142ecze\u0144stwa, ko\u015bcio\u0142a, rodziny i ich samych jako jednostek. Tom Marshall w swojej ksi\u0105\u017cce <em>Przyw\u00f3dztwo<\/em> napisa\u0142:<\/p>\n<blockquote><p>Szacunek do innych ludzi to uznanie ich warto\u015bci i godno\u015bci. Jestem \u015bwiadomy, jak bogate jest moje w\u0142asne \u017cycie, w\u0142a\u015bnie dlatego \u017ce jest otoczone i przesi\u0105kni\u0119te tymi warto\u015bciowymi lud\u017ami. Je\u015bli okazuj\u0119 im brak szacunku, zuba\u017cam siebie, poniewa\u017c uznaj\u0119 swoje \u017cycie za p\u0142ytkie i otoczone przez ludzi i rzeczy, kt\u00f3re nie maj\u0105 warto\u015bci. Wydaje si\u0119, \u017ce dzisiejsze spo\u0142ecze\u0144stwo i \u015brodki masowego przekazu koncentruj\u0105 si\u0119 na poni\u017ceniu. Niszcz\u0105cy kwas braku szacunku jest wylewany niemal na wszystko \u2013 przesz\u0142o\u015b\u0107, moralno\u015b\u0107, warto\u015bci duchowe, chrze\u015bcija\u0144stwo, ma\u0142\u017ce\u0144stwo, rodzicielstwo, wszelkie formy autorytetu i w\u0142adzy. Spo\u0142ecze\u0144stwo b\u0119dzie musia\u0142o zap\u0142aci\u0107 za to wysok\u0105 cen\u0119. Jest bezpo\u015bredni zwi\u0105zek pomi\u0119dzy brakiem szacunku w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie a ilo\u015bci\u0105 ludzi, kt\u00f3rzy cierpi\u0105 z powodu braku poczucia w\u0142asnej warto\u015bci. Powod\u00f3w ku temu nie potrzeba daleko szuka\u0107. Wbrew temu, co m\u00f3wi\u0105 popularne ksi\u0105\u017cki psychologiczne, nie mo\u017cesz ukszta\u0142towa\u0107 poczucia w\u0142asnej warto\u015bci sam w sobie. To inni ludzie kreuj\u0105 tw\u00f3j obraz siebie przez to, jak na ciebie reaguj\u0105. Tak wi\u0119c, je\u015bli jeste\u015b wystawiony na brak szacunku ze wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142, na podstawie kt\u00f3rych kreujesz w\u0142asny wizerunek, bez w\u0105tpienia b\u0119dzie on w ko\u0144cu nieprawdziwy i negatywny.<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\"><strong>[4]<\/strong><\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>Je\u015bli okazujemy brak szacunku, to uczestniczymy w z\u0142ym procesie, kt\u00f3ry niszczy spo\u0142ecze\u0144stwo, ko\u015bci\u00f3\u0142, rodzin\u0119 i nas samych. Brak szacunku obni\u017ca poczucie w\u0142asnej warto\u015bci, kr\u0119puje rozw\u00f3j i pozytywne dzia\u0142anie; niszczy te\u017c autorytety i przyw\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rzy z kolei z tego powodu przyczyniaj\u0105 si\u0119 do niszczenia tych, kt\u00f3rym powinni s\u0142u\u017cy\u0107 i kt\u00f3rych powinni pozytywnie formowa\u0107. W ten spos\u00f3b wzmacnia si\u0119 w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie negatywn\u0105 moc pogardy i piel\u0119gnuje b\u0142\u0119dne ko\u0142o braku szacunku.<\/p>\n<p><strong>4. Szanuj to, co masz.<\/strong><\/p>\n<p>Odnosi si\u0119 to na przyk\u0142ad do:<\/p>\n<ul>\n<li>zdrowia;<\/li>\n<li>rodziny;<\/li>\n<li>pracy;<\/li>\n<li>s\u0142u\u017cby;<\/li>\n<li>pieni\u0119dzy;<\/li>\n<li>czasu.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Mo\u017cna to wyrazi\u0107 r\u00f3wnie\u017c w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/p>\n<blockquote><p>Szanuj to wszystko, bez czego jutro nie chcia\u0142by\u015b si\u0119 obudzi\u0107.<\/p><\/blockquote>\n<p>Je\u015bli jest co\u015b, czego nie jeste\u015b gotowy jutro straci\u0107, to oznacza, \u017ce jest to dla ciebie wa\u017cne. Traktuj te rzeczy z odpowiednim szacunkiem.<\/p>\n<h3>Okazywanie szacunku jest kluczem do prze\u0142omu<\/h3>\n<p><a href=\"https:\/\/instytutdidaskalos.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/tariq-lil-8Ss405GwUks-unsplash.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-11504\" src=\"https:\/\/instytutdidaskalos.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/tariq-lil-8Ss405GwUks-unsplash.jpg\" alt=\"tariq-lil-8Ss405GwUks-unsplash\" width=\"1732\" height=\"2309\"><\/a><\/p>\n<p><strong>1. Szanuj\u0105c swoje \u017cycie i otaczaj\u0105cych mnie ludzi uznaj\u0119, \u017ce moje istnienie jest warto\u015bciowe<\/strong><\/p>\n<p><strong>Szanuj swoje \u017cycie. <\/strong>Cho\u0107 wielu nie jest tego \u015bwiadomych, niemniej jednak istnieje zwi\u0105zek pomi\u0119dzy nasz\u0105 ocen\u0105 tego, co nas otacza, a uznaniem, \u017ce nasze \u017cycie ma warto\u015b\u0107. Je\u015bli kto\u015b przez ca\u0142y czas b\u0119dzie mia\u0142 negatywn\u0105 postaw\u0119, gardz\u0105c tym, co ma, to jego \u017cycie b\u0119dzie si\u0119 kurczy\u0107 i usycha\u0107. Nie mo\u017cna cieszy\u0107 si\u0119 \u017cyciem, je\u015bli my\u015bli si\u0119 o nim i wypowiada z pogard\u0105.<\/p>\n<p><strong>Szanuj ludzi, z kt\u00f3rymi \u017cyjesz. <\/strong>O tym, \u017ce moje \u017cycie jest warto\u015bciowe decyduj\u0105 mi\u0119dzy innymi ludzie, kt\u00f3rzy mnie otaczaj\u0105 i moja ocena ich. Je\u015bli uwa\u017casz, \u017ce otaczaj\u0105 ci\u0119 warto\u015bciowi ludzie, kt\u00f3rzy zas\u0142uguj\u0105 na tw\u00f3j szacunek, to najprawdopodobniej postrzegasz swoje \u017cycie za warto\u015bciowe. Je\u015bli natomiast uwa\u017casz, \u017ce otaczaj\u0105cy ci\u0119 ludzie nie maj\u0105 warto\u015bci i nie zas\u0142uguj\u0105 na tw\u00f3j szacunek, to prawdopodobnie trudno ci cieszy\u0107 si\u0119 \u017cyciem i uzna\u0107 je za warto\u015bciowe.<\/p>\n<p><strong>2. Okazuj\u0105c szacunek otaczaj\u0105cym mnie ludziom, odbudowuj\u0119 i uwalniam ich<\/strong><\/p>\n<p>W naszej kulturze wielu ludzi jest zranionych, skrzywdzonych, a nawet zniszczonych emocjonalnie. W\u015br\u00f3d nas dzia\u0142aj\u0105 pot\u0119\u017cne destruktywne moce uwalniane przez odrzucenie, szyderstwo, krytykanctwo, pogard\u0119 i brak szacunku.<\/p>\n<p>Okazywanie szacunku cz\u0142owiekowi ma olbrzymi\u0105 pozytywn\u0105 moc. Gdy zaczynamy podchodzi\u0107 do cz\u0142owieka z szacunkiem, to rozpoczynamy w jego \u017cyciu proces uzdrowienia. Mo\u017cemy wi\u0119c znacz\u0105co przyczyni\u0107 si\u0119 do uzdrowienia ludzi, kt\u00f3rzy nas otaczaj\u0105 poprzez okazywanie im nieob\u0142udnego szacunku.<\/p>\n<blockquote><p>Podczas, gdy spo\u0142ecze\u0144stwo przedstawione w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym, zbudowane jest w oparciu o zasad\u0119 wzajemnego szacunku i powa\u017cania, to wsp\u00f3\u0142czesne spo\u0142ecze\u0144stwo bazuje g\u0142\u00f3wnie na rosn\u0105cym braku szacunku. Z podej\u015bciem tego typu spotykamy si\u0119 zar\u00f3wno w mediach, jak i w naszym \u017cyciu publicznym, gdzie propaguje si\u0119 lekcewa\u017c\u0105cy stosunek do wierno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej, czy konieczno\u015bci okazywania szacunku rodzicom, a szczeg\u00f3lnie ojcom i podwa\u017ca si\u0119 wszelkie autorytety oraz zasady etyki judeo\u2013chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n<p>W takich okoliczno\u015bciach, nie powinno nas dziwi\u0107, \u017ce tak wiele os\u00f3b \u017cyj\u0105cych w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie cierpi na niskie poczucie w\u0142asnej warto\u015bci i postrzega siebie, jako osoby niegodne szacunku i bez znaczenia. Jest to nieuchronna konsekwencja lekcewa\u017cenia biblijnych nakaz\u00f3w, odnosz\u0105cych si\u0119 do kwestii szacunku.<\/p>\n<p>Ka\u017cdy cz\u0142owiek buduje w\u0142asny obraz siebie w oparciu o to, jak postrzega swoj\u0105 osob\u0119 w stosunku do innych ludzi, szczeg\u00f3lnie za\u015b do tych, kt\u00f3rzy pe\u0142ni\u0105 w jego \u017cyciu wa\u017cn\u0105 rol\u0119.<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\"><strong>[5]<\/strong><\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>Okazuj\u0105c cz\u0142owiekowi szacunek dodajesz mu skrzyde\u0142 i uwalniasz do lepszego \u017cycia, natomiast poprzez okazywanie mu pogardy niszczysz go.<\/p>\n<p><strong>3. Poprzez okazywanie szacunku otaczaj\u0105cym nas ludziom zasiewamy szacunek w swoje w\u0142asne \u017cycie<\/strong><\/p>\n<blockquote><p>Je\u015bli pragniesz, aby ludzie traktowali ci\u0119 z klas\u0105, to traktuj innych w taki spos\u00f3b. Post\u0119puj wobec ludzi tak, jakby\u015b chcia\u0142, aby zachowywali si\u0119 wobec ciebie. Osoby kt\u00f3re szanuj\u0105 innych i przyczyniaj\u0105 si\u0119 do tworzenia kultury szacunku, sami z czasem b\u0119d\u0105 szanowani, natomiast szydercy i prze\u015bmiewcy, kt\u00f3rzy tworz\u0105 kultur\u0119 pogardy i poni\u017cenia, sami z czasem b\u0119d\u0105 musieli do\u015bwiadczy\u0107 poni\u017cenia, &nbsp;pogardy i odrzucenia.<\/p><\/blockquote>\n<p>Otrzymujemy to, co siejemy. Tak jak inni ludzie, my r\u00f3wnie\u017c potrzebujemy szacunku. Dzi\u0119ki niemu mo\u017cemy by\u0107 wewn\u0119trznie zdrowymi, mie\u0107 silne poczucie w\u0142asnej warto\u015bci i pewno\u015bci, a tak\u017ce prowadzi\u0107 dobre \u017cycie i odnosi\u0107 sukcesy.<\/p>\n<p><strong>4. Poprzez okazywanie szacunku przyczyniamy si\u0119 do umacniania relacji<\/strong><\/p>\n<p>Szacunek jest jednym, z podstawowych sk\u0142adnik\u00f3w trwa\u0142ych relacji. Tam gdzie nie ma szacunku do drugiego cz\u0142owieka, tam te\u017c nie ma dobrych i zdrowych relacji. Pomy\u015bl sam, czy chcia\u0142by\u015b mie\u0107 relacje z kim\u015b, kto okazuje ci brak szacunku? Z drugiej strony, czy kto\u015b, komu ty okazujesz brak szacunku, b\u0119dzie chcia\u0142 mie\u0107 relacje z tob\u0105?<\/p>\n<h3>Zapami\u0119taj!<\/h3>\n<blockquote><p>B\u0105d\u017a cz\u0142owiekiem pe\u0142nym szacunku i przyczyniaj si\u0119 do tworzenia kultury szacunku,&nbsp;a warto\u015bciowe rzeczy b\u0119d\u0105 wzrasta\u0107 i rozkwita\u0107 w twoim \u017cyciu.<\/p><\/blockquote>\n<p>Photo credit: <a href=\"https:\/\/unsplash.com\/\">unsplash.com<\/a>;&nbsp;<a class=\"_3XzpS _1ByhS _4kjHg _1O9Y0 _3l__V _1CBrG xLon9\" href=\"https:\/\/unsplash.com\/@nbo3\">TariQ lil<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> Patrz: 1 Sm&nbsp; 2:30; Prz 3:9; Jn. 5:23; 1Tm 6:16.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> Patrz: 1 Sm 12:14; Kz 12:13; 1 Ptr 2:17.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> Tom Marshall, <em>Przyw\u00f3dztwo<\/em>, Instytut Chrze\u015bcija\u0144ski, Legnica, s. 150.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> Tom Marshall, <em>Przyw\u00f3dztwo<\/em>, Instytut Chrze\u015bcija\u0144ski, Legnica, s. 150-151.<br \/>\n<a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> Tom Marshall, <em>Godno\u015b\u0107 i szacunek<\/em>, Wydawnictwo Hallelu Jah \u2013 Haleeis, Wroc\u0142aw 1994, s. 7.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>To, co szanujesz b\u0119dzie w twoim \u017cyciu wzrasta\u0142o, a to, czym gardzisz b\u0119dzie niszcza\u0142o.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11504,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[34,158,10,103,12,167,73,126],"tags":[1502,1332,3,1257,1809,8,246,184,399,1810,641,891,725],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11502"}],"collection":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11502"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11502\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}