{"id":11134,"date":"2020-01-19T07:04:58","date_gmt":"2020-01-19T06:04:58","guid":{"rendered":"http:\/\/instytutdidaskalos.pl\/?p=11134"},"modified":"2020-01-19T07:04:58","modified_gmt":"2020-01-19T06:04:58","slug":"kosciol-laski-w-jeleniej-gorze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/?p=11134","title":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u0141aski w Jeleniej G\u00f3rze"},"content":{"rendered":"

Nasz\u0105 historyczn\u0105 podr\u00f3\u017c zwiedzania ewangelickich ko\u015bcio\u0142\u00f3w \u0142aski<\/a> rozpocz\u0119li\u015bmy od Ko\u017cuchowa<\/a>, potem odwiedzili\u015bmy \u017baga\u0144<\/a>. Tym razem kierujemy si\u0119 do Jeleniej G\u00f3ry. Nasz docelowy obiekt zwiedzania jest po\u0142o\u017cony w \u00a0centrum miasta przy ulicy 1 Maja 45. Jest to najwi\u0119ksza budowla sakralna Jeleniej G\u00f3ry. Od momentu jej wybudowania do roku 1947 by\u0142a to \u015bwi\u0105tynia ko\u015bcio\u0142a ewangelicko-ausburskiego. Obiekt nie uleg\u0142 zniszczeniu podczas ostatniej wojny \u015bwiatowej czy dewastacji po jej zako\u0144czeniu, zosta\u0142 zachowany do dnia dzisiejszego w doskona\u0142ym stanie. Od 1948 roku zosta\u0142 przej\u0119ty przez ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki i sta\u0142 si\u0119 Ko\u015bcio\u0142em Garnizonowym Wojska Polskiego. <\/p>\n

Informacje historyczne<\/strong><\/h3>\n

Po dotarciu nauk reformacyjnych ko\u015bcio\u0142a by\u0142ego mnicha augustia\u0144skiego doktora teologii Marcina Lutra wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Jeleniej G\u00f3ry dokona\u0142a konwersji odchodz\u0105c od ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego i przyj\u0119\u0142o wyznanie augsburskie staj\u0105c si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 ko\u015bcio\u0142a ewangelicko-augsburskiego.<\/p>\n

W trakcie trwania wojny trzydziestoletniej (1618-1648) rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 okres rekatolizacji (kontrreformacji).<\/a> Odebrano ko\u015bcio\u0142om protestanckim wszystkie ich \u015bwi\u0105tynie na terenie \u015al\u0105ska, duchownych wygnano i zabroniono praktykowa\u0107 wszelk\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 ko\u015bcieln\u0105 pod gro\u017ab\u0105 kar.\u00a0Takie dzia\u0142ania wprowadzi\u0142 cesarz Ferdynand III Habsburg<\/a> na ziemiach mu podleg\u0142ych, kt\u00f3ry og\u0142osi\u0142, \u017ce jedynie wyznanie rzymskokatolickie jest dozwolone. Prze\u015bladowani chrze\u015bcijanie spotykali si\u0119 potajemnie na modlitwy i nabo\u017ce\u0144stwa w lasach tzw. ko\u015bcio\u0142y le\u015bne<\/a>, w domach albo udawali si\u0119 w uci\u0105\u017cliw\u0105 podr\u00f3\u017c do ko\u015bcio\u0142\u00f3w granicznych i ucieczkowych <\/a>za granic\u0119 do Saksonii w Pobiednej<\/a>, Wolimierzu<\/a>, Giebu\u0142towie, Wie\u017cy Dolnej lub G\u00f3rnej<\/a>, Biedrzychowic<\/a> lub Twardocic<\/a> i Pielgrzymki w ksi\u0119stwie legnickim, w kt\u00f3rym wolno\u015b\u0107 religijna by\u0142a zachowana do \u015bmierci ostatniego piastowskiego w\u0142adcy wyznania kalwi\u0144skiego Wilhelma IV<\/a> (1675). \u00a0Takie podr\u00f3\u017ce wi\u0105za\u0142y si\u0119 z niebezpiecze\u0144stwem kar finansowych, uwi\u0119zieniem, tortur fizycznych i psychicznych. Gdy intensywno\u015b\u0107 prze\u015bladowa\u0144 protestant\u00f3w nie ustawa\u0142a, za prze\u015bladowanymi chrze\u015bcijanami wstawi\u0142 si\u0119 kr\u00f3l Szwecji Karol XII Wittelsbach,<\/a> kt\u00f3ry zawar\u0142 z cesarzem J\u00f3zefem I Habsburgiem<\/a> umow\u0119 zwan\u0105 \u201erecesem egzekucyjnym\u201d w dniu 27.01.1709 roku we Wroc\u0142awiu (aneks do ugody altransztadzkiej),<\/a> na mocy kt\u00f3rej cesarz wyda\u0142 zezwolenie na wybudowanie sze\u015bciu \u00a0Ko\u015bcio\u0142\u00f3w \u0141aski<\/a>.<\/p>\n

Informacje o budynku
\n<\/strong><\/h3>\n

Po uzyskaniu zgody prawnej ze strony cesarza na budow\u0119 \u015bwi\u0105tyni\u00a0 22.04.1709 roku starosta ksi\u0119stwa \u015bwidnicko – jaworskiego wyznaczy\u0142 dzia\u0142k\u0119 pod budow\u0119 na Przedmie\u015bciu Wojanowskim na polu K\u00e4mmera. Cena jak\u0105 musieli parafianie jeleniog\u00f3rscy ui\u015bci\u0107\u00a0 za okazan\u0105 \u0142ask\u0119 cesarza za budow\u0119 \u015bwi\u0105tyni by\u0142a najwy\u017csza z po\u015br\u00f3d sze\u015bciu miast, kt\u00f3re tak\u0105 zgod\u0119 uzyska\u0142y. Architektem \u015bwi\u0105tyni by\u0142 szwed Martin Frantz<\/a>, kt\u00f3ry zgodnie z poleceniem fundator\u00f3w mia\u0142 zaprojektowa\u0107 \u015bwi\u0105tyni\u0119 w Jeleniej G\u00f3rze na wz\u00f3r \u015bwi\u0105tyni \u015bw. Katarzyny w Sztokholmie<\/a>. G\u0142\u00f3wnymi fundatorami byli zamo\u017cni ewangelicy kupcy i mieszczanie Jeleniej G\u00f3ry.<\/p>\n

Zanim wzniesiono murowan\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 postawiono du\u017c\u0105 drewnian\u0105 budow\u0119 i w niej rozpocz\u0119to prowadzi\u0107 regularne nabo\u017ce\u0144stwa. Na jednym z pierwszych nabo\u017ce\u0144stw pod go\u0142ym niebem zgromadzi\u0142o si\u0119 24 tysi\u0105ce ewangelik\u00f3w s\u0142uchaj\u0105cych kazania pastora Gottfrieda Edelmanna z Lubania. Kamie\u0144 w\u0119gielny zosta\u0142 po\u0142o\u017cony 4 czerwca 1709 roku. Oficjalne otwarcie ko\u015bcio\u0142a \u0142aski w Jeleniej G\u00f3rze mia\u0142o miejsce 9 maja 1718 roku.<\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 zbudowany na planie krzy\u017ca greckiego, dlatego pierwsza nazwa ko\u015bcio\u0142a by\u0142a „Pod krzy\u017cem Chrystusa”. Posiada\u0142 ponad 4000 miejsc siedz\u0105cych, a mog\u0142o si\u0119 w nim zgromadzi\u0107 nawet 10 000 os\u00f3b. Barokowe wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a \u0142aski\u00a0 zachwyca swym pi\u0119knem i bogactwem wyra\u017caj\u0105c stan zamo\u017cno\u015bci fundator\u00f3w. Wewn\u0105trz znajduj\u0105 si\u0119 trzy pi\u0119tra empor zdobione scenami biblijnymi podobnie jak sklepienia.<\/p>\n

Najbogatszy fundator, s\u0142ynny kupiec \u00a0jeleniog\u00f3rski Christian Gottfried Mentzel<\/a> ufundowa\u0142 organy, o\u0142tarz i ambon\u0119. Organy jeleniog\u00f3rskiego ko\u015bcio\u0142a \u0142aski s\u0105 uwa\u017cane za jedyny wyj\u0105tek tego typu w skali kraju, poniewa\u017c gra na nich symuluje ca\u0142\u0105 orkiestr\u0105 symfoniczn\u0105. Posiadaj\u0105 one oko\u0142o 4500 piszcza\u0142ek.<\/p>\n

Spaceruj\u0105c wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a w murze otaczaj\u0105cym \u015bwi\u0105tyni\u0119 umiejscowiono kilkadziesi\u0105t ocala\u0142ych p\u0142yt nagrobnych z nieistniej\u0105cego cmentarza ewangelickiego. Ponadto podziwia\u0107 mo\u017cna\u00a0 okaza\u0142e kaplice grobowe kupc\u00f3w i mieszczan jeleniog\u00f3rskich.<\/p>\n

Ca\u0142y kompleks parafii opr\u00f3cz ko\u015bcio\u0142a\u00a0 i cmentarza sk\u0142ada\u0142 si\u0119 ze szko\u0142y, domu pastora, domu kantora i budynk\u00f3w gospodarczych. Nowo powsta\u0142a parafia obejmowa\u0142a trzy miasta i 80 wsi. Pos\u0142ug\u0119 duszpastersk\u0105 w ko\u015bciele \u0142aski pe\u0142ni\u0142o kilkudziesi\u0119ciu duchowych. Pierwszym pastorem by\u0142 Johann Neunherz, autor licznych pie\u015bni o tematyce biblijnej. S\u0142u\u017cy\u0142 dla swoich wiernych przez 28 lat. M\u00f3wiono on nim, \u017ce by\u0142 tak zapracowany, \u017ce nie mia\u0142 czasu na sen.<\/p>\n

Linki<\/strong><\/h3>\n

Historie \u2026<\/a><\/p>\n

Galeria dawnych zdj\u0119\u0107. <\/a><\/p>\n

Artyku\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u0141aski w Jeleniej G\u00f3rze.<\/a><\/p>\n

Artyku\u0142 „Ko\u015bcio\u0142y \u0141aski na \u015al\u0105sku”.<\/a><\/p>\n

Rocznica 300-lecia Ko\u015bcio\u0142\u00f3w \u0141aski \u2013 artyku\u0142. <\/a><\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u0141aski w \u017baganiu.<\/a><\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u0141aski w Ko\u017cuchowie.<\/a><\/p>\n

Rekatolizacja \u015al\u0105ska.<\/a><\/p>\n

Przewodnik po zabytkach reformacji na \u0141u\u017cycach G\u00f3rnych i Dolnym \u015al\u0105sku.<\/a><\/p>\n

Biblia on-line.<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nasz\u0105 historyczn\u0105 podr\u00f3\u017c zwiedzania ewangelickich ko\u015bcio\u0142\u00f3w \u0142aski rozpocz\u0119li\u015bmy od Ko\u017cuchowa, potem odwiedzili\u015bmy \u017baga\u0144. Tym razem kierujemy si\u0119 do Jeleniej G\u00f3ry. Nasz docelowy obiekt zwiedzania jest po\u0142o\u017cony w \u00a0centrum miasta przy ulicy 1 Maja 45. Jest to najwi\u0119ksza budowla sakralna Jeleniej G\u00f3ry. Od momentu jej wybudowania do roku 1947 by\u0142a to \u015bwi\u0105tynia ko\u015bcio\u0142a ewangelicko-ausburskiego. Obiekt nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11204,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[198,312,320,477],"tags":[1787,1782,137,534,908,1408,138,1010,37,1788,1789,1790,1663,201,1765,1791],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11134"}],"collection":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11134"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11134\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11134"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11134"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11134"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}