{"id":10596,"date":"2018-08-30T17:08:57","date_gmt":"2018-08-30T15:08:57","guid":{"rendered":"http:\/\/instytutdidaskalos.pl\/?p=10596"},"modified":"2018-08-30T17:08:57","modified_gmt":"2018-08-30T15:08:57","slug":"niesky-miasto-zalozone-przez-braci-morawskich-z-herrnhut","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/?p=10596","title":{"rendered":"Niesky, miasto za\u0142o\u017cone przez Braci Morawskich z Herrnhut"},"content":{"rendered":"

\"Niesky\"<\/a><\/h3>\n

Odkrywaj\u0105c historie miejscowo\u015bci na \u0141u\u017cycach G\u00f3rnych, tym razem zainteresowa\u0142y nas dzieje powstania miasta Niesky (Saksonia), po\u0142o\u017conego w Niemczech, blisko granicy z Polsk\u0105.<\/p>\n

O historii<\/h3>\n

Miasto zosta\u0142o za\u0142o\u017cone przez Braci Morawskich z Herrnhut <\/a>w 1742 roku. W roku 1741 do gminy chrze\u015bcija\u0144skiej w Herrnhut<\/a> przyby\u0142a kolejna grupa chrze\u015bcijan z Czech. Uciekli oni przed prze\u015bladowaniami religijnymi ze strony w\u0142adz Habsburg\u00f3w i ko\u015bcio\u0142a katolickiego w ich ojczy\u017anie.<\/p>\n

Skierowali pro\u015bb\u0119 do starszych gminy w o mo\u017cliwo\u015b\u0107\u00a0 przy\u0142\u0105czenia si\u0119 do bractwa i za\u0142o\u017cenia nowej osady, aby \u017cy\u0107 podobnie jak w ich ojczy\u017anie. Z pierwsz\u0105 pro\u015bb\u0105 nie by\u0142o problem\u00f3w, ale druga pro\u015bba stanowi\u0142a ju\u017c problem. Przyby\u0142a grupa mia\u0142a przekonanie, \u017ce jest to zgodne z planem Boga, trwa\u0142a w dalszej modlitwie o jego kierownictwo i wskaz\u00f3wki. W tym samym okresie w\u0142a\u015bciciel ziemski Siegmund August von Gersdorf \u00a0z Trebus, kt\u00f3rego dobra rozci\u0105ga\u0142y si\u0119 na p\u00f3\u0142noc od Gorlitz, skontaktowa\u0142 si\u0119 ze starszymi wsp\u00f3lnoty w Herrnhut<\/a> i Ludwikiem von Zinzendorf z informacj\u0105, \u017ce jest zainteresowany za\u0142o\u017ceniem osady Braci Morawskich na wz\u00f3r Herrnhut w swoich dobrach. \u00a0Dzia\u0142aj\u0105c zgodnie z planem z g\u00f3ry, liderzy wsp\u00f3lnoty w styczniu 1742 roku zatwierdzili plan za\u0142o\u017cenia nowej osady na wz\u00f3r Herrnhut<\/a>. 16 maja 1742 podj\u0119to decyzj\u0119 o za\u0142o\u017ceniu osady o nazwie Niesky, a 8 sierpnia tego\u017c roku zosta\u0142 po\u0142o\u017cony kamie\u0144 w\u0119gielny.<\/p>\n

Miejscowo\u015b\u0107 istnieje do dnia dzisiejszego i na przestrzeni okresu od jej powstania, przeobrazi\u0142a si\u0119 w miejscowo\u015b\u0107 posiadaj\u0105ca prawa miejskie. Obecnie zamieszkuje j\u0105 ponad 10 tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/p>\n

Wybieraj\u0105c t\u0119 nazw\u0119, pierwsi mieszka\u0144cy rozumieli, \u017ce B\u00f3g widzi wszystko na ziemi, a szczeg\u00f3lnie to, co jest nisko. Przyw\u00f3dc\u0105 nowej gminy chrze\u015bcija\u0144skiej zosta\u0142 Johan Raschke (1702-1762). Przez swoje zachowanie, postaw\u0119 i pos\u0142ug\u0119 duszpastersk\u0105 sta\u0142 si\u0119 zach\u0119t\u0105 dla mieszka\u0144c\u00f3w, aby przetrwa\u0107 trudne pocz\u0105tki, z jakimi si\u0119 spotkali. Budynek w samym centrum Niesky, gdzie znajduje si\u0119 muzeum jest domem Raschkiego i stanowi przyk\u0142ad architektury pierwszych budynk\u00f3w w tej miejscowo\u015bci. Na cmentarzu Bo\u017ca Rola<\/a> p\u0142yta nagrobna Johana oznaczona jest nr 2 (zdj\u0119cie w galerii).<\/p>\n

Niesky podobnie jak Herrnhut<\/a> i wiele innych miejscowo\u015bci na ca\u0142ym \u015bwiecie stanowi\u0142o przyk\u0142ad funkcjonowania\u00a0 gminy chrze\u015bcija\u0144skiej opartej na zasadach biblijnych. W takich gminach wszyscy mieszka\u0144cy byli cz\u0142onkami Ko\u015bcio\u0142a Morawskiego.<\/p>\n

Architektura miasta<\/h3>\n

Niesky podobnie jak inne miejscowo\u015bci Braci Morawskich zosta\u0142y za\u0142o\u017cone na planie krzy\u017ca.<\/a> Jest on widoczny w formie \u015bcie\u017cek kamiennych, przebiegaj\u0105cych przez centralny plac miejscowo\u015bci. Centralnym obiektem zawsze by\u0142 budynek zwany Wielk\u0105 Sal\u0105<\/a> wznoszony w miejscu przeci\u0119cia ramion. W Niesky budynek ko\u015bcio\u0142a wzniesiono centralnie na bocznej kraw\u0119dzi tego placu. Za\u0142o\u017cyciele miejscowo\u015bci decyduj\u0105c si\u0119 na pozostawienie „pustego centrum” z widocznymi g\u0142\u00f3wnymi \u015bcie\u017ckami wyznaczaj\u0105cymi krzy\u017c, okre\u015blili w ten spos\u00f3b symbolicznie istnienie obecno\u015bci i panowanie Jezusa Chrystusa, kt\u00f3ry stanowi centrum \u017cycia ich gminy chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n

Wzd\u0142u\u017c ramion krzy\u017ca wznoszono budynki s\u0142u\u017c\u0105ce dla ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty jak szko\u0142y, szpital, dom dziecka, dom braci, dom si\u00f3str, dom wd\u00f3w, szko\u0142\u0119 misyjn\u0105 i seminarium nauczycielskie, domy prywatne, r\u00f3\u017cnorodne warsztaty rzemie\u015blnicze, sklepy, ogrody itp.<\/p>\n

Wielka Sala<\/a><\/h3>\n

Kamie\u0144 w\u0119gielny pod budynek Wielkiej Sali <\/a>po\u0142o\u017cono 15.05.1755 roku, a oficjalne otwarcie zako\u0144czonego budynku nast\u0105pi\u0142o 8.08.1756 roku. Architektura budynku by\u0142a typowa dla ko\u015bcio\u0142\u00f3w Braci Morawskich w tamtym okresie. Architektem budynku ko\u015bcielnego by\u0142 w\u0142a\u015bciciel ziemski Siegmund August von Gersdorf. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Herrnhut<\/a> jest te\u017c jego projektem. Sta\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej g\u0142\u00f3wnym architektem budynk\u00f3w w gminach Braci Morawskich. Podobie\u0144stw mo\u017cna tak\u017ce szuka\u0107 w \u015al\u0105skich Domach Modlitwy,<\/a> kt\u00f3re od roku 1742 rozpocz\u0119to wznosi\u0107 na terenie \u015al\u0105ska. Powsta\u0142o ich 212. Budynek Wielkiej Sali<\/a> by\u0142 u\u017cytkowany do pocz\u0105tku lat 80\u00a0 XIX wieku, wtedy te\u017c zosta\u0142 rozebrany i w jego miejsce wybudowano nowy. Oficjalne otwarcie nowego ko\u015bcio\u0142a odby\u0142o 8.08.1875 roku. Do dnia dzisiejszego jest u\u017cytkowany przez wsp\u00f3lnot\u0119 Braci Morawskich.<\/p>\n

Cmentarz Bo\u017ca Rola<\/a><\/h3>\n

Z g\u0142\u00f3wnego placu kieruj\u0105c si\u0119 w stron\u0119 po\u0142udniowo zachodni\u0105 dojdziemy po 2 minutach do alei wysadzonej lipami o nazwie Gottesackerallee, prowadz\u0105c\u0105 do cmentarza Braci Morawskich, zwanym Bo\u017c\u0105 Rol\u0105<\/a> lub Bo\u017cym Polem<\/a>. Ka\u017cda pochowana osoba na cmentarzu traktowana by\u0142a i jest jako ziarno siewne na polu Pana Jezusa Chrystusa, kt\u00f3re wyda\u0142o sw\u00f3j plon. Cmentarz jest wzorowany na cmentarzu w Herrnhut<\/a>.<\/p>\n

Na teren cmentarza wprowadza brama zamkni\u0119ta od g\u00f3ry \u0142ukiem, na kt\u00f3rym znajduje si\u0119 napis z Ewangelii Jana 14:9<\/p>\n

Ja \u017cyj\u0119 i wy \u017cy\u0107 b\u0119dziecie.<\/p><\/blockquote>\n

Najstarsza cz\u0119\u015b\u0107 cmentarza zosta\u0142a wyznaczona wed\u0142ug osi symetrii. Po jednej stronie\u00a0 chowano kobiety, a po drugiej m\u0119\u017cczyzn. W nast\u0119pnych latach cmentarz by\u0142 powi\u0119kszany o kolejne sektory wed\u0142ug tej samej zasady.<\/p>\n

Pierwszy pogrzeb odby\u0142 si\u0119 12 kwietnia 1743 roku. Na cmentarzu znajduje si\u0119 ponad kilka tysi\u0119cy nagrobk\u00f3w. Wszystkie nagrobki s\u0105 jednakowe, wykonane z kamiennej p\u0142yty o kszta\u0142cie prostok\u0105tnym, na kt\u00f3rych znajduj\u0105 si\u0119 imiona i nazwiska zmar\u0142ych, daty i miejsca urodzenia oraz \u015bmierci, cytat z Biblii lub wiersz z ulubionej pie\u015bni zmar\u0142ego. W ten spos\u00f3b cmentarz wyra\u017ca zasad\u0119 wiary, \u017ce przed Bogiem Ojcem i Jego Synem Zbawicielem i S\u0119dzi\u0105 \u017cywych i umar\u0142ych, wszyscy ludzie s\u0105 r\u00f3wni, \u017ce nie ma On wzgl\u0119du na osob\u0119. Wszystkie p\u0142yty nagrobne znajduj\u0105 si\u0119 w r\u00f3wnych rz\u0119dach i s\u0105 u\u0142o\u017cone na powierzchni ziemi. Zmarli byli chowani w jednakowy spos\u00f3b<\/a> (zdj\u0119cia po lewej stronie w otwartym oknie), ubrani na bia\u0142o, w bia\u0142ych prostych trumnach, po kolei wed\u0142ug daty \u015bmierci. Nie istnia\u0142a \u017cadna rezerwacja miejsc ani budowa grobowc\u00f3w. Ten spos\u00f3b poch\u00f3wku jest w dalszym ci\u0105gu kontynuowany dla cz\u0142onk\u00f3w wsp\u00f3lnoty Braci Morawskich.<\/p>\n

\u015awi\u0119to obchodzone w ko\u015bciele katolickim 1 listopada jako \u201e\u015awi\u0119to zmar\u0142ych\u201d nie jest tutaj obchodzone. Podobnie nie praktykuje si\u0119 modlitw za zmar\u0142ych i do zmar\u0142ych pochowanych na tutejszym cmentarzu, gdy\u017c takie praktyki s\u0105 zakazane w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym.<\/p>\n

Jedn\u0105 z najbardziej znanych os\u00f3b pochowanych na tym cmentarzu jest Georg Schmidt (1709-1785). By\u0142 on pierwszym misjonarzem pos\u0142anym z Herrnhut<\/a> do Cape Kolonii w Po\u0142udniowej Afryce. Prowadzi\u0142 prac\u0119 ewangelizacyjn\u0105 w\u015br\u00f3d plemienia Hottentots (Khoi-Khoi). Dzi\u0119ki tej pracy powsta\u0142a pierwsza stacja misyjna w Po\u0142udniowej Afryce, obecnie miasto Genadendal. Cz\u0119sto mo\u017cna spotka\u0107 przyjezdnych chrze\u015bcijan z Afryki Po\u0142udniowej odwiedzaj\u0105cych gr\u00f3b duchowego ojca chrze\u015bcija\u0144stwa w Po\u0142udniowej Afryce.<\/p>\n

Dom Braci<\/h3>\n

Ciekawym obiektem po lewej stronie ko\u015bcio\u0142a jest tzw. Dom Braci (niem. Br\u00fcderhaus). By\u0142 to du\u017cy dom komunalny dla samotnych m\u0119\u017cczyzn. Budynek posiada\u0142 oko\u0142o 100 pokoi na pierwszym i drugim pi\u0119trze. Ka\u017cdy mia\u0142 sw\u00f3j pok\u00f3j. Na parterze mie\u015bci\u0142y si\u0119 warsztaty rzemie\u015blnicze i us\u0142ugowe, sklep z produktami itp. W tylnej cz\u0119\u015bci budynku zachowany zosta\u0142 w dobrym stanie dziedziniec oraz budynki, w kt\u00f3rych mie\u015bci\u0142y si\u0119 warsztaty. Typowymi warsztatami by\u0142a ku\u017ania, produkcja siode\u0142, stolarstwo, ciesielstwo, garncarstwo, \u015blusarstwo, tkalnie, blacharstwo, krawiectwo, murarstwo, szklarstwo itp. Bracia pracowali cz\u0119sto w zespo\u0142ach. Wraz ze sta\u0142ym rozwojem cz\u0119\u015b\u0107 warsztat\u00f3w przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w ma\u0142e przedsi\u0119biorstwa.<\/p>\n

Istnia\u0142 tak\u017ce dom dla samotnych si\u00f3str, zosta\u0142 on zniszczony podczas II Wojny \u015awiatowej, lecz nie zosta\u0142 odbudowany. Te\u017c liczy\u0142 oko\u0142o 100 pokoi na pierwszym i drugim pi\u0119trze. Na dole funkcjonowa\u0142y cukiernia, kwiaciarnia i r\u00f3\u017cne warsztaty rzemie\u015blnicze.<\/p>\n

Szko\u0142a dla nauczycieli i szko\u0142a misyjna<\/h3>\n

Wraz z rozwojem gmin Braci Morawskich zrodzi\u0142a si\u0119 potrzeba dobrze przygotowanych nauczycieli do nowo powstaj\u0105cych szk\u00f3\u0142. Ponad to w\u0142adze Saksonii prosi\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 Braci Morawskich o zak\u0142adanie nowych szk\u00f3\u0142 w innych miejscowo\u015bciach, gdy\u017c prowadzone przez nich szko\u0142y charakteryzowa\u0142y si\u0119 wysokim poziomem nauczania oraz skuteczno\u015bci\u0105 wychowania. W roku 1746 zostaje po\u0142o\u017cony kamie\u0144 w\u0119gielny pod wy\u017csz\u0105 szko\u0142\u0119 dla nauczycieli, a oficjalne otwarcie odby\u0142o si\u0119 w 1751 roku. G\u0142\u00f3wne motto szko\u0142y by\u0142o wykute na p\u0142askim kamieniu wmurowanym nad wej\u015bciem z napisem „Ego sum via et veritas et vita<\/strong><\/em>” – „Ja jestem drog\u0105, i prawd\u0105, i \u017cyciem”<\/em><\/strong> (Ewangelia Jana 14:6). Obecnie w budynkach po tej szkole mie\u015bci si\u0119 biblioteka oraz gimnazjum pa\u0144stwowe, a kamie\u0144 z mottem zosta\u0142 usuni\u0119ty i umieszczony na \u015bcianie frontowej budynku plebani.<\/p>\n

Od momentu wys\u0142ania pierwszych misjonarzy z Herrnhut<\/a> w 1732 roku, Ko\u015bci\u00f3\u0142 Morawski widzia\u0142 potrzeb\u0119 otwarcia szko\u0142y misyjnej, kt\u00f3ra przygotowywa\u0142aby gruntownie przysz\u0142ych misjonarzy do s\u0142u\u017cby w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata. Zdecydowano si\u0119 na otwarcie Misyjnej Szko\u0142y Braci w roku 1869 w Niesky. Nad \u015brodkowym wej\u015bciem do budynku szko\u0142y istnia\u0142o motto b\u0119d\u0105ce poleceniem Jezusa Chrystusa „Id\u017acie na ca\u0142y \u015bwiat i g\u0142o\u015bcie ewangeli\u0119”<\/em><\/strong>, w okresie istnienia NRD zosta\u0142o ono ukryte pod drewnian\u0105 tablic\u0105. Jednym z absolwent\u00f3w tej szko\u0142y jest znany do dzi\u015b w Polsce \u00a0pastor ewangelicki Ernest Wilhelm Bursche<\/a>. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 absolwent\u00f3w uda\u0142a si\u0119 do r\u00f3\u017cnych miejsc \u015bwiata aby kontynuowa\u0107 rozpocz\u0119t\u0105 wcze\u015bniej prac\u0119 misyjn\u0105 przez Braci Morawskich lub podj\u0105\u0107 pioniersk\u0105 prac\u0119 w nowych miejscach. Wp\u0142yw prowadzonej dzia\u0142alno\u015bci misyjnej jest widoczny na p\u0142ytach nagrobnych zmar\u0142ych na cmentarzu, kt\u00f3rych miejsce urodzenia to r\u00f3\u017cne zak\u0105tki \u015bwiata.<\/p>\n

Fryderyka von Reden z Bukowca<\/h3>\n

Hrabina i pani z Bukowca ko\u0142o Jeleniej G\u00f3ry wielokrotnie odwiedza\u0142a wsp\u00f3lnot\u0119 Braci Morawskich w Niesky oraz w Herrnhut<\/a> szukaj\u0105c realno\u015bci Jezusa Chrystusa w swoim sercu i \u017cyciu. Mog\u0142a s\u0142ysze\u0107 co wydarzy\u0142o si\u0119 pami\u0119tnego dnia 13 sierpnia 1727 roku, gdy nast\u0105pi\u0142o wylanie Ducha \u015awi\u0119tego na mieszka\u0144c\u00f3w Braci Morawskich z Herrnhut. Do\u015bwiadczenia i realna obecno\u015b\u0107 Chrystusa w nich sta\u0142a si\u0119 tak\u017ce jej udzia\u0142em. W wyniku tego do\u015bwiadczenia w pa\u0142acu w Bukowcu rozpocz\u0119\u0142a grup\u0119 biblijno-modlitewn\u0105, a tak\u017ce wspiera\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 misyjn\u0105 Braci Morawskich na innych kontynentach. Jej pa\u0142ac by\u0142 otwarty na odwiedziny kaznodziej\u00f3w z Herrnhut<\/a> czy Niesky. Jej p\u0142omienna gorliwo\u015b\u0107 do niesienia dobrej nowiny by\u0142a widoczna w regionie. Dba\u0142a o pracownik\u00f3w w swoim maj\u0105tku, wspiera\u0142a ubogie rodziny i dzieci, udziela\u0142a stypendia dla utalentowanych uczni\u00f3w z ubogich rodzin, pomaga\u0142a przyby\u0142ym do Mys\u0142akowic ewangelikom z Tyrolu, kt\u00f3rzy zmuszeni zostali do emigracji z powodu prze\u015bladowa\u0144 religijnych, \u00a0prowadzi\u0142a Towarzystwo Biblijne w Bukowcu<\/a>, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 i najbardziej dynamiczn\u0105 organizacj\u0105 misyjn\u0105 na \u015al\u0105sku, zajmuj\u0105cym si\u0119 g\u0142\u00f3wnie wydawnictwem i dystrybucj\u0105 Pisma \u015awi\u0119tego. Nale\u017c\u0105c do ko\u015bcio\u0142a ewangelickiego uto\u017csamia\u0142a si\u0119 z pietyzmem, ruchem odnowy duchowej.<\/p>\n

Linki<\/h3>\n

Historie …<\/a><\/p>\n

Bracia Morawscy w Niesky.<\/a><\/p>\n

Niesky, wikipedia.<\/a><\/p>\n

Miasto Niesky.<\/a><\/p>\n

Bracia Morawscy w Herrnhut.<\/a><\/p>\n

Przewodnik po zabytkach reformacji na \u0141u\u017cycach G\u00f3rnych i Dolnym \u015al\u0105sku.<\/a><\/p>\n

Wielka Sala w Herrnhut.<\/a><\/p>\n

Herrnhut.<\/a><\/p>\n

Cmentarz Bo\u017ce Pole w Herrnhut.<\/a><\/p>\n

Muzeum etnograficzne i misji Braci Morawskich w Herrnhut.<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Historia miasta Niesky, za\u0142o\u017conego przez Braci Morawskich z Herrnhut w 1742 roku. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[198,307,312,314,477],"tags":[292,1680,1681,300,1277,138,301,868,568,1682,37,1157,309,1171,1164,1683,322,1684,325,1685,1686],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10596"}],"collection":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10596"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10596\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10596"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10596"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.instytutdidaskalos.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10596"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}